Sir Alfred Joseph Hitchcock, powszechnie znany jako „Mistrz Napięcia” (Master of Suspense), był brytyjskim reżyserem filmowym, scenarzystą i producentem, który na zawsze odcisnął swoje piętno na historii kina. Urodzony 13 sierpnia 1899 roku, w chwili śmierci 29 kwietnia 1980 roku miał 80 lat. Jego życie, naznaczone wieloletnim i owocnym małżeństwem z Almą Reville, która była jego najbliższą współpracowniczką i wsparciem, stało się fundamentem jego niezwykłej kariery. Hitchcock to twórca filmów, które do dziś uznawane są za kamienie milowe w gatunku thrillera i kina psychologicznego, a jego unikalny styl budowania napięcia przyniósł mu międzynarodową sławę i nieśmiertelne uznanie.
Choć przez większość życia był brytyjskim obywatelem, w 1955 roku przyjął obywatelstwo amerykańskie, po kilkunastu latach intensywnej i owocnej pracy w Hollywood. Jego prawdziwe imię i nazwisko brzmiało Alfred Joseph Hitchcock. Dopiero na krótko przed śmiercią, w grudniu 1979 roku, królowa Elżbieta II uhonorowała go tytułem szlacheckim (KBE), czyniąc go Sir Alfredem Hitchcockiem. Jego dziedzictwo filmowe, obejmujące takie arcydzieła jak „Rebeka”, „Psychoza” czy „Zawrót głowy”, nadal fascynuje widzów na całym świecie, czyniąc go jednym z najbardziej wpływowych twórców w historii kinematografii.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 80 lat (w chwili śmierci)
- Żona/Mąż: Alma Reville
- Dzieci: Pat Hitchcock
- Zawód: Reżyser filmowy, scenarzysta, producent
- Główne osiągnięcie: Uznawany za „Mistrza Napięcia”, twórca przełomowych filmów gatunku thriller i kina psychologicznego
Podstawowe informacje o Alfredzie Hitchcocku
Alfred Joseph Hitchcock przyszedł na świat 13 sierpnia 1899 roku w Leytonstone, we wschodnim Londynie. Jego dom rodzinny znajdował się nad sklepem warzywnym jego rodziców. Przez większość swojego życia Alfred Hitchcock był obywatelem brytyjskim, jednak po wielu latach pracy w Hollywood, w 1955 roku przyjął obywatelstwo amerykańskie. Jego mistrzowskie opanowanie sztuki budowania napięcia i suspensu przyniosło mu zasłużony, ogólnoświatowy przydomek „Master of Suspense”, czyli „Mistrz Napięcia”.
Alfred Hitchcock zmarł 29 kwietnia 1980 roku w Los Angeles w Kalifornii, w wieku 80 lat. Pomimo że przez całą swoją długą i bogatą karierę artystyczną znany był jako Alfred Joseph Hitchcock, w grudniu 1979 roku, zaledwie na cztery miesiące przed śmiercią, został uhonorowany tytułem szlacheckim (KBE) przez królową Elżbietę II, stając się Sir Alfredem Hitchcockiem. Ten zaszczytny tytuł podkreślał jego nieoceniony wkład w sztukę filmową.
Imię i nazwisko, tytuł
Prawdziwe imię i nazwisko reżysera brzmiało Alfred Joseph Hitchcock. Pod tym nazwiskiem funkcjonował przez całą swoją karierę artystyczną. Dopiero pod koniec życia, w grudniu 1979 roku, na cztery miesiące przed śmiercią, Alfred Hitchcock został uhonorowany tytułem szlacheckim (KBE) przez królową Elżbietę II, co pozwoliło mu używać tytułu Sir Alfred Hitchcock.
Data i miejsce urodzenia
Alfred Hitchcock urodził się 13 sierpnia 1899 roku. Miejsce jego narodzin to Leytonstone, we wschodnim Londynie, w domu znajdującym się nad sklepem warzywnym jego rodziców.
Data i okoliczności śmierci
Alfred Hitchcock zmarł 29 kwietnia 1980 roku w Los Angeles w Kalifornii, w wieku 80 lat.
Obywatelstwo
Przez większość swojego życia Alfred Hitchcock posiadał obywatelstwo brytyjskie. Jednakże, po wielu latach pracy w Hollywood, w 1955 roku przyjął obywatelstwo amerykańskie.
Przydomek zawodowy
Dzięki swojemu niezwykłemu stylowi reżyserii, który charakteryzował się mistrzowskim budowaniem napięcia i suspensu, Alfred Hitchcock zyskał światową sławę pod przydomkiem „Master of Suspense”, co w języku polskim tłumaczone jest jako „Mistrz Napięcia”.
Rodzina i życie prywatne Alfreda Hitchcocka
Życie rodzinne Alfreda Hitchcocka było ściśle związane z jego karierą zawodową, zwłaszcza poprzez bliską współpracę z żoną, Almą Reville. Ich związek, trwający aż do śmierci reżysera, stanowił ważny filar jego twórczości. Surowe wychowanie, ukształtowane przez rzymskokatolickie korzenie rodziców, z pewnością miało wpływ na jego późniejsze podejście do życia i sztuki.
Dzieciństwo Alfreda Hitchcocka upłynęło w atmosferze silnej dyscypliny. Sam reżyser określał siebie jako „bardzo grzecznego chłopca” w dzieciństwie, a jego ojciec nazywał go „małym barankiem bez skazy”. Ta surowość w wychowaniu, połączona z doświadczeniami szkolnymi, z pewnością wpłynęła na jego późniejsze filmowe eksplorowanie tematów strachu i napięcia.
Rodzice i pochodzenie
Alfred Hitchcock był synem Williama Edgara Hitchcocka i Emmy Jane Whelan. Oboje rodzice wyznawali rzymski katolicyzm i posiadali korzenie angielskie oraz irlandzkie. To właśnie to religijne pochodzenie wpłynęło na surowe i zdyscyplinowane wychowanie młodego Alfreda.
Dzieciństwo i dyscyplina
Alfred Hitchcock wychowywał się w domu cechującym się silną dyscypliną. Sam określał siebie jako bardzo grzecznego chłopca w dzieciństwie, a jego ojciec często nazywał go „małym barankiem bez skazy”. Atmosfera ta wpłynęła na jego dalsze życie i twórczość.
Małżeństwo i współpraca z Almą Reville
W 1926 roku Alfred Hitchcock poślubił Almę Reville. Ich związek okazał się niezwykle trwały, trwając aż do śmierci reżysera w 1980 roku. Alma Reville była nie tylko żoną, ale także najbliższą współpracowniczką Hitchcocka, pełniąc rolę scenarzystki i doradczyni przez całą jego karierę. Jej wpływ na jego filmy był znaczący.
Potomstwo
Alfred Hitchcock miał jedną córkę, Pat Hitchcock, urodzoną w 1928 roku. Pat Hitchcock poszła w ślady swojego ojca, występując w kilku jego produkcjach. Do najbardziej znanych filmów, w których się pojawiła, należą „Nieznajomi z pociągu” oraz „Psychoza”.
Kariera zawodowa Alfreda Hitchcocka
Droga Alfreda Hitchcocka do sławy jako reżysera była stopniowa i wieloetapowa. Jego kariera rozpoczęła się od pracy związanej z tworzeniem plansz z napisami, by z czasem przekształcić się w reżyserię przełomowych dzieł kina. Przejście od kina niemego do dźwiękowego, a następnie eksploracja możliwości Hollywood, ugruntowały jego pozycję jako jednego z najważniejszych twórców w historii kinematografii. Jego filmy, często eksplorujące mroczne zakamarki ludzkiej psychiki, na zawsze zmieniły oblicze gatunku thrillera.
Kariera Alfreda Hitchcocka obejmuje zarówno brytyjskie, jak i amerykańskie kino. Po sukcesach na Wyspach Brytyjskich, gdzie tworzył arcydzieła takie jak „39 kroków”, przeniósł się do Hollywood, gdzie jego talent został doceniony przez producentów i publiczność. Lata 40. i 50. przyniosły serię kinowych hitów, współpracując z największymi gwiazdami tamtych czasów. Co więcej, jego obecność w kulturze popularnej została wzmocniona przez popularny program telewizyjny „Alfred Hitchcock przedstawia”, gdzie jego charakterystyczna postać stała się rozpoznawalna na całym świecie.
Początki w branży filmowej
Kariera Alfreda Hitchcocka w branży filmowej rozpoczęła się w 1919 roku. Początkowo nie jako reżyser, ale jako projektant plansz z napisami (title cards) dla wytwórni Famous Players-Lasky. Był to pierwszy krok na drodze do jego późniejszej, monumentalnej kariery w kinie.
Debiut reżyserski i pierwsze sukcesy
Pierwszym samodzielnym filmem reżyserskim Alfreda Hitchcocka był brytyjsko-niemiecki niemy obraz „The Pleasure Garden” z 1925 roku. Jednak za jego pierwszy prawdziwy sukces uznaje się film „Lokatora” z 1927 roku, który odegrał kluczową rolę w kształtowaniu gatunku thrillera.
Pionierskie dokonania (film dźwiękowy)
W 1929 roku Alfred Hitchcock wyreżyserował film „Szantaż” (Blackmail). Obraz ten przeszedł do historii jako pierwszy brytyjski film dźwiękowy, popularnie zwany „talkie”, co stanowiło ważny krok w rozwoju technologii filmowej.
Przełomowe filmy brytyjskie
Zanim Alfred Hitchcock na stałe przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, stworzył dwa znaczące dzieła brytyjskiego kina. Były to filmy „39 kroków” z 1935 roku oraz „Starsza pani znika” z 1938 roku, które do dziś są uznawane za brytyjskie arcydzieła.
Kontrakt w Hollywood i złota era kina
W 1939 roku, będąc już uznanym twórcą filmowym, Alfred Hitchcock został namówiony przez producenta Davida O. Selznicka do przeprowadzki do Hollywood. Lata 40. i 50. XX wieku to okres jego „złotej ery” w amerykańskim kinie, podczas której stworzył serię kasowych hitów, takich jak „Rebeka” (1940), „Cień wątpliwości” (1943) czy „Osławiona” (1946). W tym czasie współpracował z największymi gwiazdami kina, w tym z Carym Grantem, Jamesem Stewartem i Grace Kelly.
Szczyt popularności telewizyjnej
W latach 1955–1965 Alfred Hitchcock osiągnął szczyt popularności telewizyjnej. Stał się ikoną popkultury jako gospodarz i producent popularnej antologii „Alfred Hitchcock przedstawia”. Jego charakterystyczna sylwetka i czarny humor rozpoznały miliony widzów na całym świecie, umacniając jego status jako mistrza narracji.
Nagrody i osiągnięcia Alfreda Hitchcocka
Chociaż Alfred Hitchcock jest powszechnie uważany za jednego z najwybitniejszych reżyserów w historii kina, jego indywidualna kolekcja nagród, zwłaszcza Oscary, nie odzwierciedla w pełni jego wpływu i geniuszu. Mimo licznych nominacji, sam nigdy nie zdobył statuetki za najlepszą reżyserię, jednak jego filmy wielokrotnie były doceniane przez Akademię Filmową. Jego dorobek jest jednak niepodważalny, co potwierdzają liczne nagrody branżowe, wysokie miejsca w rankingach najlepszych filmów wszech czasów oraz ochrona jego dzieł w narodowych archiwach filmowych.
Poza Oscarami, Alfred Hitchcock otrzymał szereg prestiżowych wyróżnień, które podkreślają jego znaczenie dla światowej kinematografii. Jego filmy zdobyły łącznie 46 nominacji do Oscara, a sześć z nich zakończyło się zdobyciem statuetek, w tym nagroda za Najlepszy Film dla „Rebeki” w 1940 roku. Sam Hitchcock, pomimo pięciu indywidualnych nominacji do Oscara za reżyserię, nigdy nie otrzymał tej nagrody. Niemniej jednak, jego wkład w rozwój kina został doceniony przez najważniejsze instytucje branżowe, a jego dzieła wciąż inspirują kolejne pokolenia twórców i widzów.
Sukcesy oscarowe
Filmy Alfreda Hitchcocka zdobyły łącznie 46 nominacji do Oscara, a sześć z nich zakończyło się sukcesem i zdobyciem statuetek. Warto jednak zaznaczyć, że sam reżyser, mimo pięciu indywidualnych nominacji w kategorii Najlepszy Reżyser, nigdy nie otrzymał Oscara w tej kategorii. Jednym z największych sukcesów było zdobycie przez film „Rebeka” Oscara za Najlepszy Film w 1940 roku.
Najwyższe laury branżowe
W uznaniu jego wybitnego wkładu w rozwój kina, Alfred Hitchcock został uhonorowany wieloma prestiżowymi laurami branżowymi. W 1971 roku otrzymał prestiżowe członkostwo BAFTA (Fellowship). Kolejnym ważnym wyróżnieniem była nagroda za całokształt twórczości (Life Achievement Award), przyznana przez Amerykański Instytut Filmowy (AFI) w 1979 roku.
Rankingi i uznanie krytyków
Film „Zawrót głowy” (Vertigo) Alfreda Hitchcocka, w 2012 roku, zajął pierwsze miejsce w prestiżowym plebiscycie Brytyjskiego Instytutu Filmowego. Tym samym detronizował dotychczasowego lidera, „Obywatela Kane’a”, tym samym potwierdzając status dzieła jako najlepszego filmu w historii kina według tej ważnej instytucji.
Dziedzictwo narodowe (rejestry filmowe)
Znaczenie kulturowe i historyczne filmów Alfreda Hitchcocka zostało docenione poprzez ich wpisanie do amerykańskiego Narodowego Rejestru Filmowego. Do 2021 roku aż dziewięć jego produkcji zostało wybranych do tej prestiżowej ochrony, co świadczy o ich trwałym wpływie na dziedzictwo kinematografii.
Zdrowie i traumy Alfreda Hitchcocka
Wczesne doświadczenia życiowe Alfreda Hitchcocka, w tym traumatyczne wydarzenia z dzieciństwa i okresu szkolnego, wywarły znaczący wpływ na jego psychikę i późniejszą twórczość. Trauma związana z zamknięciem w celi policyjnej na prośbę ojca doprowadziła do dożywotniego lęku przed stróżami prawa, co znalazło odzwierciedlenie w jego filmach. Podobnie, doświadczenia kar cielesnych w szkole jezuickiej ukształtowały jego filmowe rozumienie strachu i napięcia, czyniąc z niego mistrza w eksplorowaniu tych emocji.
Wczesna strata ojca w wieku 15 lat była kolejnym wstrząsem, który zmusił młodego Alfreda do szybkiego podjęcia pracy zarobkowej i przedwczesnego wejścia w dorosłość. Te trudne przeżycia, choć bolesne, z pewnością przyczyniły się do głębi i złożoności jego artystycznego wyrazu, pozwalając mu na tworzenie filmów, które poruszały najgłębsze lęki i pragnienia widzów.
Fobia przed policją
Alfred Hitchcock jako pięcioletnie dziecko doświadczył traumatycznego zdarzenia, kiedy to na prośbę ojca został zamknięty na kilka minut w celi policyjnej. To wydarzenie wywołało u niego dożywotni lęk przed stróżami prawa.
Wpływ szkoły jezuickiej
Podczas nauki w St Ignatius College, Alfred Hitchcock doświadczał kar cielesnych. Traumatyczne oczekiwanie na karę pod koniec dnia szkolnego ukształtowało jego filmowe rozumienie strachu i napięcia, co później znalazło odzwierciedlenie w jego dziełach.
Choroba ojca
Alfred Hitchcock stracił ojca, Williama Edgara Hitchcocka, w wieku 15 lat, w 1914 roku. Przyczyną śmierci ojca była rozedma płuc i choroby nerek. Ta wczesna śmierć rodzica zmusiła młodego Alfreda do szybkiego podjęcia pracy zarobkowej.
Ciekawostki z życia Alfreda Hitchcocka
Alfred Hitchcock był postacią o wielu talentach i nietypowych pasjach, które często znajdowały odzwierciedlenie w jego pracy. Zanim stał się słynnym reżyserem, zdobywał wykształcenie techniczne, które później wykorzystywał w nowatorskim podejściu do tworzenia filmów. Jego zamiłowanie do geografii i obsesja na punkcie rozkładów jazdy londyńskich tramwajów doprowadziły nawet do stworzenia sekretnego kodu na planie filmowym. Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów jego filmów były krótkie, często zabawne występy gościnne, znane jako cameo, które stały się swoistą grą dla widzów poszukujących jego postaci na ekranie.
Jego fascynacja transportem, zwłaszcza Orient Expressem i londyńskimi tramwajami, była tak duża, że potrafił wyrecytować wszystkie przystanki tej słynnej trasy kolejowej. Ta pasja znalazła nietypowe zastosowanie w jego pracy filmowej. Jego pierwsza poważna posada jako urzędnika technicznego w firmie Henley Telegraph and Cable Company również stanowi ciekawy fakt z jego wczesnej kariery, pokazując jego techniczne zainteresowania przed wkroczeniem w świat kina.
Edukacja techniczna
Zanim Alfred Hitchcock rozpoczął swoją karierę w branży filmowej, kształcił się na inżyniera. Studiował mechanikę, elektryczność, akustykę i nawigację. Ta wiedza techniczna okazała się niezwykle pomocna w jego późniejszym, nowatorskim podejściu do techniki filmowej.
Pasja do transportu
Jednym z ulubionych przedmiotów Alfreda Hitchcocka była geografia. Potrafił bezbłędnie wyrecytować wszystkie przystanki Orient Expressu. Podobnie, miał obsesję na punkcie rozkładów jazdy londyńskich tramwajów.
Sekretny kod na planie filmowym
Alfred Hitchcock wykorzystywał nazwy pętli tramwajowych do oznaczania numerów scen na klapsie podczas kręcenia filmów. Na przykład, widząc „Scenę 23”, szeptał „Woodford”, co było nazwą przystanku końcowego linii tramwajowej numer 23.
Cameo
Alfred Hitchcock stał się znany ze swoich krótkich, często zabawnych występów gościnnych, zwanych „cameo”, w niemal każdym swoim filmie. Te krótkie pojawienia się na ekranie stały się swoistą zabawą dla widzów, którzy z zaciekawieniem poszukiwali jego postaci podczas seansu.
Pierwsza praca zawodowa
Pierwszą poważną posadą Alfreda Hitchcocka była praca urzędnika technicznego w firmie Henley Telegraph and Cable Company. Było to jego pierwsze doświadczenie zawodowe przed wkroczeniem w świat filmu.
Kluczowe filmy
Alfred Hitchcock stworzył wiele filmów, które na stałe wpisały się w historię kina. Do jego najważniejszych dzieł należą:
- „The Pleasure Garden” (1925)
- „Lokator” (1927)
- „Szantaż” (Blackmail) (1929)
- „39 kroków” (1935)
- „Starsza pani znika” (1938)
- „Rebeka” (1940)
- „Cień wątpliwości” (1943)
- „Osławiona” (1946)
- „Nieznajomi z pociągu”
- „Psychoza”
- „Zawrót głowy” (Vertigo)
Nagrody i wyróżnienia
Alfred Hitchcock otrzymał wiele znaczących nagród i wyróżnień, które świadczą o jego nieocenionym wkładzie w świat kina:
- Członkostwo BAFTA (Fellowship) – 1971
- Nagroda za całokształt twórczości (Life Achievement Award) od Amerykańskiego Instytutu Filmowego (AFI) – 1979
- Tytuł szlachecki (KBE) od królowej Elżbiety II – grudzień 1979
| Rok | Film | Nominacje do Oscara | Zdobyte Oscary |
|---|---|---|---|
| 1940 | Rebeka | 11 | 2 (w tym Najlepszy Film) |
| Łącznie (wszystkie filmy) | 46 | 6 |
Mimo pięciu indywidualnych nominacji do Oscara za reżyserię, Alfred Hitchcock nigdy nie otrzymał tej nagrody. Jednak jego filmy zdobyły łącznie 6 statuetek Oscara.
| Rok | Tytuł filmu | Uwagi |
|---|---|---|
| 1925 | The Pleasure Garden | Pierwszy samodzielny film reżyserski |
| 1927 | Lokator | Pierwszy prawdziwy sukces, ukształtował gatunek thrillera |
| 1929 | Szantaż (Blackmail) | Pierwszy brytyjski film dźwiękowy |
| 1935 | 39 kroków | Arcydzieło brytyjskiego kina |
| 1938 | Starsza pani znika | Kolejne arcydzieło brytyjskiego kina |
| 1940 | Rebeka | Film z Złotej Ery Hollywood, zdobywca Oscara za Najlepszy Film |
| 1943 | Cień wątpliwości | Hit z lat 40. |
| 1946 | Osławiona | Kolejny hit z lat 40. |
| 1955–1965 | Alfred Hitchcock przedstawia | Program telewizyjny, który uczynił go ikoną popkultury |
Dziewięć filmów Alfreda Hitchcocka zostało wybranych do ochrony w amerykańskim Narodowym Rejestrze Filmowym ze względu na ich znaczenie kulturowe i historyczne (stan na 2021 rok).
Alfred Hitchcock, mistrz budowania napięcia, pozostawił po sobie dziedzictwo filmowe, które nie tylko zdefiniowało gatunek thrillera, ale także na zawsze zmieniło sposób, w jaki widzowie postrzegają kino. Jego innowacyjne techniki reżyserskie, psychologiczna głębia postaci i mistrzowskie opowiadanie historii sprawiają, że jego dzieła są wciąż analizowane, podziwiane i naśladowane przez kolejne pokolenia twórców i miłośników kina na całym świecie.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Alfred_Hitchcock
