Ennio Morricone: Chi mai, Le Professionnel i koncert mistrza

1

Ennio Morricone, urodzony 10 listopada 1928 roku w Rzymie, a zmarły 6 lipca 2020 roku, był legendarnym włoskim kompozytorem muzyki filmowej, którego twórczość zdefiniowała brzmienie wielu gatunków filmowych i wywarła niezatarty wpływ na kinematografię światową. W momencie śmierci miał 91 lat i pozostawił po sobie imponujące dziedzictwo obejmujące ponad 400 ścieżek dźwiękowych do filmów i produkcji telewizyjnych oraz ponad 100 dzieł muzyki klasycznej. Jego niezwykła kariera, trwająca od 1946 do 2020 roku, obejmowała role kompozytora, orchestratora, dyrygenta, trębacza i pianisty, a jego muzyka poruszała się od klasyki i jazzu po pop, rock i awangardę. W 2016 roku, w wieku 87 lat, otrzymał Oscara za najlepszą muzykę oryginalną do filmu „Nienawistna ósemka” Quentina Tarantino, co było kulminacją jego wieloletniego uznania.

Jego przyjaźń i współpraca z reżyserem Sergio Leone, rozpoczęta już w latach 60. XX wieku, zaowocowała jednymi z najbardziej ikonicznych ścieżek dźwiękowych w historii kina, definiując gatunek spaghetti westernu. Morricone, znany również jako „Maestro”, był człowiekiem głęboko oddanym swojej sztuce, a jego życie prywatne było ściśle związane z muzyką. Poślubił Marię Travię w 1956 roku, która została jego życiową partnerką i wspierała go artystycznie, pisząc teksty do jego kompozycji. Ciekawostką jest fakt, że uczęszczał do tej samej szkoły podstawowej co Sergio Leone, co stanowi fascynujący zbieg okoliczności, który zaowocował jedną z najbardziej płodnych współpracy w historii kina.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 6 lipca 2020 roku miał 91 lat.
• Żona/Mąż: Maria Travia (od 1956 do jego śmierci).
• Dzieci: Trójka dzieci: Alessandra, Andrea i Giovanni.
• Zawód: Kompozytor muzyki filmowej i klasycznej, orchestrator, dyrygent.
• Główne osiągnięcie: Oscar za najlepszą muzykę oryginalną do filmu „Nienawistna ósemka” oraz liczne, kultowe ścieżki dźwiękowe do filmów Sergio Leone.

Podstawowe informacje o Ennio Morricone

Ennio Morricone przyszedł na świat 10 listopada 1928 roku w Rzymie. Swoją karierę rozpoczął w latach 40. XX wieku, a jego działalność artystyczna trwała nieprzerwanie aż do śmierci w 2020 roku. Jego dorobek obejmuje ponad 400 ścieżek dźwiękowych do filmów i produkcji telewizyjnych oraz ponad 100 dzieł muzyki klasycznej. Zyskał przydomek „Maestro”, który doskonale oddawał jego mistrzostwo w kompozycji. W początkach kariery, aby zachować anonimowość w mniej znaczących produkcjach, używał pseudonimów takich jak Dan Savio czy Leo Nichols. Jego praca zyskała uznanie na całym świecie, czyniąc go jednym z najbardziej płodnych i wpływowych kompozytorów w historii.

Życie prywatne i rodzinne Ennio Morricone

Rodzice i pochodzenie

Rodzicami Ennio Morricone byli Libera Ridolfi i Mario Morricone. Jego ojciec, Mario, był zawodowym trębaczem, który wychował syna w świecie muzyki, wpajając mu miłość do instrumentów i kompozycji. To właśnie Mario Morricone jako pierwszy wprowadził młodego Ennia w tajniki muzyki, ucząc go czytać nuty i grać na instrumentach, co położyło fundament pod jego przyszłą, wybitną karierę.

Małżeństwo i rodzina

W 1956 roku Ennio Morricone poślubił Marię Travię, która pozostała jego żoną przez ponad sześć dekad, aż do jego śmierci w 2020 roku. Maria Travia była nie tylko jego życiową towarzyszką, ale także wspierała go artystycznie, pisząc teksty do wielu jego kompozycji, w tym do nagrodzonej Oscarem ścieżki dźwiękowej do filmu „Misja”. Związek z Marią stanowił dla niego ostoję i wsparcie w dynamicznym świecie kariery artystycznej. Para doczekała się trójki dzieci: Alessandra, Andrea i Giovanni, z których syn Andrea również podążył w ślady ojca, zostając kompozytorem.

Zbiegiem okoliczności, Ennio Morricone uczęszczał do tej samej szkoły podstawowej co Sergio Leone. Ta wspólna przeszłość okazała się kluczowa dla historii kina, ponieważ lata później ich współpraca na planie filmowym zdefiniowała brzmienie gatunku spaghetti western.

Kariera zawodowa Ennio Morricone

Początki kariery i wykształcenie

Ennio Morricone rozpoczął swoją karierę muzyczną w latach 40. XX wieku, grając na trąbce w zespołach jazzowych. Jego talent kompozytorski ujawnił się już w młodym wieku – pierwsze kompozycje stworzył mając zaledwie sześć lat. W 1950 roku zaczął pracować jako aranżer studyjny dla RCA Victor, współpracując z takimi artystami jak Paul Anka czy Mina. Jego formalne wykształcenie muzyczne było imponujące: w wieku 12 lat rozpoczął naukę w Konserwatorium Świętej Cecylii, gdzie czteroletni program harmonii ukończył w rekordowym czasie sześciu miesięcy. Studiował pod kierunkiem Goffredo Petrassiego, zdobywając dyplomy z gry na trąbce (1946), instrumentacji dla orkiestr dętych (1952) i kompozycji (1954), wszystkie z najwyższymi ocenami.

Pierwszym znaczącym doświadczeniem zawodowym była jego nominacja do Orkiestry Operowej pod dyrekcją Carlo Zecchiego w 1941 roku. W 1958 roku podjął pracę w RAI, ale zrezygnował tego samego dnia z powodu wewnętrznego przepisu zabraniającego pracownikom publikowania własnej muzyki. W latach 1966–1980 był aktywnym członkiem „Il Gruppo”, kolektywu kompozytorów eksperymentalnych zajmujących się awangardową improwizacją.

Debiut i rozwój kariery filmowej

Przełomem w karierze filmowej Ennio Morricone był rok 1961, kiedy stworzył muzykę do filmu „Faszysta” w reżyserii Luciano Salce. Wcześniej przez lata pracował jako „ghost writer”, pisząc muzykę przypisywaną innym kompozytorom. Jego niezwykła zdolność adaptacji różnorodnych stylów muzycznych pozwoliła mu na eksplorację gatunków od muzyki klasycznej po popularną, a także na śmiałe eksperymenty z awangardą. W 1969 roku współzałożył Forum Music Village w Rzymie, prestiżowe studio nagraniowe, które stało się ważnym centrum europejskiej produkcji muzycznej.

Jako aranżer w RCA Victor, Morricone współpracował z wieloma artystami muzyki popularnej. Dla Paula Anki współtworzył hit „Ogni volta”, który sprzedał się w nakładzie 3 milionów płyt. Dla włoskiej diwy Miny zaaranżował utwór „Se telefonando”. Pisał również muzykę do wielkich produkcji telewizyjnych, w tym seriali „Marco Polo” i „Ośmiornica” (La piovra), a także do filmu biograficznego o papieżu „Karol: Człowiek, który został papieżem”.

Współpraca z Sergio Leone

Międzynarodową sławę Ennio Morricone przyniosła jego owocna współpraca z reżyserem Sergio Leone w latach 1960–1975. Ich wspólne dzieła, zwłaszcza filmy z tzw. „Trylogii dolarowej” („Za garść dolarów”, „Nawet kilka dolarów więcej”, „Dobry, zły i brzydki”), zdefiniowały brzmienie gatunku spaghetti western. Ścieżka dźwiękowa do filmu „Pewnego razu na Dzikim Zachodzie” sprzedała się w nakładzie około 10 milionów egzemplarzy, stając się jednym z najlepiej sprzedających się soundtracków na świecie. Charakterystyczne motywy, innowacyjne użycie instrumentów i chórów, a także unikalne kompozycje, jak te w „Dobrym, złym i brzydkim”, ugruntowały jego pozycję jako mistrza muzyki filmowej. Jego praca z Leone pokazała, jak muzyka może stać się integralną częścią narracji filmowej, budując napięcie, emocje i niepowtarzalny klimat.

Warto wiedzieć: Współpraca z reżyserem Sergio Leone przyniosła jedne z najbardziej rozpoznawalnych motywów muzycznych w historii kina, definiując gatunek spaghetti westernów i na zawsze zmieniając sposób postrzegania muzyki filmowej.

Kariera w Hollywood i międzynarodowe sukcesy

Po sukcesach w Europie, Ennio Morricone zdobył uznanie również w Hollywood, współpracując z najwybitniejszymi reżyserami. Tworzył muzykę do takich filmów jak „Nietykalni” Briana De Palmy, „Coś” Johna Carpentera czy „Nienawistna ósemka” Quentina Tarantino. Jego ścieżki dźwiękowe do filmów reżyserowanych przez Quentina Tarantino pokazały jego zdolność do odnajdywania się we współczesnym kinie, zachowując swój unikalny styl. Współpracował również z Oliverem Stone’em. Jego muzyka do „Le Professionnel” z utworem „Chi Mai” stała się światowym przebojem, podobnie jak ścieżka dźwiękowa do filmu „Misja”.

Działalność w ramach „Il Gruppo” i Forum Music Village

Morricone był aktywnym członkiem „Il Gruppo” (Gruppo di Improvvisazione Nuova Consonanza) w latach 1966–1980. Był to jeden z pionierskich kolektywów kompozytorów eksperymentalnych, zajmujących się improwizacją. Działalność w tej grupie pozwoliła mu na eksplorowanie nowych, często niekonwencjonalnych brzmień i technik kompozytorskich, które później znajdowały odzwierciedlenie w jego pracach filmowych. W 1969 roku, wraz z innymi twórcami, założył Forum Music Village w Rzymie. To prestiżowe studio nagraniowe szybko stało się ważnym ośrodkiem dla europejskiej produkcji muzycznej, świadcząc o jego zaangażowaniu w rozwój przemysłu muzycznego i inspirując kolejne pokolenia artystów.

Współpraca z artystami muzyki popularnej

Jako aranżer w RCA Victor, Ennio Morricone współpracował z wieloma czołowymi artystami muzyki popularnej. Jego praca dla Paula Anki zaowocowała hitem „Ogni volta”, który sprzedał się w nakładzie 3 milionów płyt. Również włoska diwa Mina skorzystała z jego talentu aranżerskiego, a utwór „Se telefonando” jest przykładem jego wszechstronności. Jego wpływ na innych artystów jest ogromny – do inspiracji twórczością Morricone przyznawali się tacy giganci jak Hans Zimmer, Metallica (która otwiera swoje koncerty utworem „The Ecstasy of Gold”), Muse, Radiohead czy Dire Straits. Utwory takie jak „The Ecstasy of Gold” z filmu „The Good, the Bad and the Ugly” stały się ikonami muzyki filmowej.

Nagrody i osiągnięcia Ennio Morricone

Nagrody Akademii Filmowej (Oscary)

Po pięciu wcześniejszych nominacjach do Oscara za najlepszą muzykę oryginalną, w tym za filmy „Misja” i „Malèna”, Ennio Morricone w końcu zdobył upragnioną statuetkę w 2016 roku. Nagroda ta została przyznana za film „Nienawistna ósemka” w reżyserii Quentina Tarantino. W momencie odbioru nagrody miał 87 lat, co czyni go jednym z najstarszych laureatów Oscara. W 2007 roku Amerykańska Akademia Filmowa uhonorowała go Oscarem Honorowym za „wspaniały i wieloaspektowy wkład w sztukę muzyki filmowej”. Było to wyrazem uznania dla całokształtu jego bogatej i wpływowej twórczości.

Inne prestiżowe nagrody

Lista nagród i wyróżnień Ennio Morricone jest niezwykle długa i imponująca. Obejmuje ona między innymi trzy nagrody Grammy, trzy Złote Globy oraz sześć nagród BAFTA. Włoska Akademia Filmowa przyznała mu dziesięć statuetek David di Donatello. W 2010 roku odebrał prestiżową Polar Music Prize, uznawaną za jedną z najważniejszych nagród muzycznych na świecie. Te liczne wyróżnienia świadczą o jego niepodważalnym wpływie na światową kulturę i sztukę, zarówno w dziedzinie muzyki filmowej, jak i klasycznej.

Wprowadzenie do Grammy Hall of Fame

Ścieżka dźwiękowa do filmu „Dobry, zły i brzydki” z 1966 roku, skomponowana przez Ennio Morricone, została w 2008 roku wprowadzona do Grammy Hall of Fame. Jest to jedno z najbardziej rozpoznawalnych i wpływowych dzieł w historii muzyki filmowej, docenione za swoją innowacyjność, siłę wyrazu i trwały wpływ na kolejne pokolenia kompozytorów. Ten zaszczyt podkreśla ponadczasową wartość jego twórczości i jej fundamentalne znaczenie dla rozwoju muzyki.

Muzyka i styl Ennio Morricone

Eksperymenty i muzyka awangardowa

Ennio Morricone był artystą nieustannie poszukującym, który nie bał się eksperymentować z formą i brzmieniem. Był kluczowym członkiem „Il Gruppo” (Gruppo di Improvvisazione Nuova Consonanza) w latach 1966–1980, jednego z pionierskich kolektywów kompozytorów awangardowych, zajmujących się improwizacją. Ta działalność pozwoliła mu na eksplorowanie nietypowych instrumentów, nietradycyjnych struktur harmonicznych i rytmicznych, a także na wykorzystanie dźwięków otoczenia. Jego muzyka często charakteryzowała się unikalnymi połączeniami instrumentów, w tym użyciem chórów, gwizdów, a nawet dźwięków zwierząt, co nadawało jej niepowtarzalny, niemal malarski charakter. Przykłady jego eksperymentów można odnaleźć w takich utworach jak „Quiet Place in the Country” czy „Cold Eyes of Fear”.

Jego podejście do kompozycji było dalekie od konwencjonalnych schematów. Morricone potrafił tworzyć melodie, które były jednocześnie proste i poruszające, zapadające w pamięć na długie lata. W jego twórczości często pojawiały się motywy wykorzystujące obój, charakterystyczne dla jego stylu, a także mocne, marszowe rytmy, budujące napięcie i dynamikę. Jego umiejętność łączenia różnych stylów, od klasyki po rocka i muzykę ludową, sprawiała, że jego ścieżki dźwiękowe były niezwykle wszechstronne i dopasowane do różnorodnych gatunków filmowych. Prace takie jak „Metti una sera a cena” czy „L’occhio del falco” doskonale ilustrują jego artystyczną głębię.

Wpływ na innych artystów

Wpływ twórczości Ennio Morricone na innych artystów jest nieoceniony i wszechstronny. Wielu współczesnych kompozytorów, w tym laureat Oscara Hans Zimmer, otwarcie przyznaje się do inspiracji jego dziełami. Zespół Metallica regularnie otwiera swoje koncerty utworem „The Ecstasy of Gold”, co świadczy o jego kultowym statusie. Takie zespoły jak Muse, Radiohead czy Dire Straits również czerpały z jego muzyki. Jego innowacyjne podejście do orkiestracji, wykorzystanie nietypowych instrumentów i tworzenie zapadających w pamięć melodii stało się wzorem dla wielu twórców muzyki filmowej. Nawet w gatunkach odległych od spaghetti westernów, można odnaleźć echa jego stylu.

Jego ścieżki dźwiękowe, takie jak te do filmów „Cinema Paradiso” czy „La piovra”, stały się kamieniami milowymi w historii muzyki filmowej. Frazy takie jak „Maestro Ennio Morricone” czy „The Score of Ennio Morricone” stały się synonimem najwyższej jakości i artystycznej głębi. Jego twórczość wciąż inspiruje nowe pokolenia muzyków, dowodząc ponadczasowości jego geniuszu. Jego dorobek, opisany w wielu źródłach, w tym na Wikipedia, stanowi bogate źródło dla każdego, kto zgłębia historię muzyki filmowej.

Ciekawostki z życia Ennio Morricone

Wczesne talenty i doświadczenia

Ennio Morricone wykazywał niezwykłe zdolności muzyczne od najmłodszych lat. Swoje pierwsze kompozycje napisał już w wieku sześciu lat, co świadczy o jego wrodzonym talencie, który był aktywnie wspierany przez jego rodziców. W 1941 roku, jako młody student, został wybrany do Orkiestry Operowej pod dyrekcją Carlo Zecchiego na trasę koncertową po regionie Veneto. Było to jego pierwsze znaczące doświadczenie zawodowe, które z pewnością wpłynęło na jego dalszy rozwój artystyczny i potwierdziło jego potencjał jako muzyka.

Jego edukacja była równie niezwykła. W wieku 12 lat wstąpił do Konserwatorium Świętej Cecylii, gdzie czteroletni program harmonii ukończył w zaledwie sześć miesięcy, co jest rzadko spotykanym osiągnięciem. Studiował pod kierunkiem wybitnego kompozytora Goffredo Petrassiego, któremu później dedykował swoje utwory koncertowe. Swoją formalną edukację zakończył z wyróżnieniem, otrzymując dyplomy z trąbki, instrumentacji dla orkiestr dętych oraz kompozycji, co potwierdza jego wszechstronne przygotowanie muzyczne.

Nietypowe współprace

Ennio Morricone, znany przede wszystkim z tworzenia muzyki do filmów, nie stronił od nietypowych projektów. W 1987 roku podjął zaskakującą współpracę z brytyjskim duetem synth-popowym Pet Shop Boys, współtworząc z nimi utwór „It Couldn’t Happen Here”. Ten przykład pokazuje jego otwartość na różne gatunki muzyczne i chęć eksplorowania nowych obszarów twórczości. Podobnie, jego muzyka do filmu „La pluie et le soleil” czy „Oboe sommerso” ukazuje jego zdolność do tworzenia nastrojowych, emocjonalnych kompozycji, które wykraczają poza typowe ramy muzyki filmowej.

Choć jego nazwisko jest nierozerwalnie związane z westernami i kinem akcji, Morricone tworzył również muzykę do filmów o bardziej kameralnym charakterze, jak „Cinema Paradiso” czy „Metti una sera a cena”. Jego wszechstronność pozwalała mu na dostosowanie swojego stylu do różnorodnych potrzeb reżyserów i gatunków filmowych, co czyniło go niezwykle cennym współpracownikiem. Jego ścieżki dźwiękowe do filmów takich jak „Le Professionnel” z ikonicznym „Chi Mai” czy do „L’occhio del falco” udowadniają, jak szeroki był zakres jego artystycznych zainteresowań i możliwości.

Muzyka do produkcji telewizyjnych

Chociaż Ennio Morricone jest powszechnie kojarzony z kinem, jego talent obejmował również wielkie produkcje telewizyjne. Pisał muzykę do takich seriali jak „Marco Polo”, „Ośmiornica” (La piovra), który zdobył ogromną popularność we Włoszech i na świecie, a także do biograficznego filmu o papieżu Janie Pawle II, zatytułowanego „Karol: Człowiek, który został papieżem”. Te produkcje telewizyjne pozwoliły mu dotrzeć do szerszej publiczności i pokazać, że jego mistrzostwo w tworzeniu muzyki nie ogranicza się jedynie do ekranu kinowego. Jego dorobek w tej dziedzinie jest równie bogaty i znaczący, udowadniając jego wszechstronność jako kompozytora.

Kluczowe dzieła i współprace

Osiągnięcia i nagrody

• Oscar za najlepszą muzykę oryginalną: „Nienawistna ósemka” (2016)
• Oscar Honorowy za całokształt twórczości (2007)
• Trzy nagrody Grammy
• Trzy Złote Globy
• Sześć nagród BAFTA
• Dziesięć statuetek David di Donatello
• Polar Music Prize (2010)
• Grammy Hall of Fame za ścieżkę dźwiękową do filmu „Dobry, zły i brzydki” (2008)

Edukacja i rozwój

• Konserwatorium Świętej Cecylii (wiek 12 lat)
• Dyplom z trąbki (1946)
• Dyplom z instrumentacji dla orkiestr dętych (1952, ocena 9/10)
• Dyplom z kompozycji (1954, ocena 9.5/10)

Ennio Morricone był kompozytorem, którego geniusz pozwolił mu na stworzenie muzyki filmowej, która na zawsze zmieniła oblicze kina. Jego niezapomniane melodie i wszechstronność artystyczna pozostaną inspiracją dla przyszłych pokoleń twórców, a jego dorobek artystyczny stanowi nieocenione dziedzictwo dla światowej kultury.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ennio_Morricone