Herbert George Wells: Życie i twórczość H.G. Wellsa

0

Herbert George Wells, urodzony 21 września 1866 roku w Bromley, w hrabstwie Kent, i zmarły 13 sierpnia 1946 roku w Londynie, był wszechstronnym brytyjskim pisarzem, historykiem i wpływowym komentatorem społecznym. Uznawany za jednego z pionierów gatunku science fiction, Wells stworzył dorobek obejmujący ponad czterdzieści powieści oraz liczne opowiadania i prace naukowe. Jego życie, naznaczone wczesnymi trudnościami i późniejszymi sukcesami, stanowi fascynujący obraz rozwoju myśli naukowej i społecznej przełomu XIX i XX wieku. Na sierpień 2024 roku Herbert George Wells miałby 157 lat.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na sierpień 2024 roku miałby 157 lat.
• Żona/Mąż: Dwie żony: Isabel Mary Wells (pierwsza żona), Amy Catherine Robbins (druga żona).
• Dzieci: Czworo dzieci, w tym George Philip Wells.
• Zawód: Pisarz, historyk, socjolog, teoretyk społeczny.
• Główne osiągnięcie: Uważany za jednego z pionierów gatunku science fiction; autor takich dzieł jak „Wehikuł czasu” i „Wojna światów”.

Podstawowe informacje o Herbert George Wells

Herbert George Wells przyszedł na świat 21 września 1866 roku w Atlas House, przy 162 High Street w Bromley, w hrabstwie Kent. Jego życie, choć zakończone 13 sierpnia 1946 roku w Londynie w wieku 79 lat, obfitowało w twórczość obejmującą ponad czterdzieści powieści, a także dziesiątki opowiadań i prac naukowych. Wells był postacią o niezwykłej wszechstronności zawodowej – poza pisaniem powieści, pracował jako nauczyciel, historyk, dziennikarz i ceniony komentator społeczny. Jest powszechnie uznawany za jednego z „ojców fantastyki naukowej”, obok takich postaci jak Juliusz Verne i Hugo Gernsback. Piszący o nim Brian Aldiss nadał mu nawet przydomek „Szekspira science fiction”. W swojej twórczości stosował charakterystyczne „prawo Wellsa”, które polegało na wprowadzeniu do utworu tylko jednego niezwykłego założenia, takiego jak podróż w czasie, przy jednoczesnym zachowaniu realistycznych detali w pozostałych aspektach opowieści. W 2026 roku przypada 160. rocznica jego urodzin.

Życie prywatne i rodzinne Herbert George Wells

Rodzice i pochodzenie

Herbert George Wells był czwartym i ostatnim dzieckiem Josepha Wellsa oraz Sarah Neal. Jego ojciec, Joseph Wells, był byłym ogrodnikiem i zawodowym krykiecistą, natomiast matka, Sarah Neal, pracowała jako służąca. Wspólnie prowadzili sklep z porcelaną i sprzętem sportowym, który jednak nie przynosił dużych dochodów. Rodzice Herberta George’a Wellsa żyli w separacji, choć nigdy się nie rozwiedli, co było wynikiem głębokiego konfliktu światopoglądowego między matką, gorliwą protestantką, a ojcem, wolnomyślicielem. To tło rodzinne, naznaczone zarówno problemami materialnymi, jak i różnicami ideologicznymi, z pewnością wpłynęło na kształtowanie się poglądów młodego Wellsa.

Pierwsze małżeństwo

W 1891 roku Herbert George Wells poślubił swoją kuzynkę, Isabel Mary Wells. Ich małżeństwo nie przetrwało próby czasu; para zdecydowała się na separację w 1894 roku. Powodem rozpadu związku była uczuciowa relacja Wellsa z jedną ze swoich studentek, co stanowiło przełomowy moment w jego życiu osobistym i zawodowym.

Drugie małżeństwo

Drugą żoną Herberta George’a Wellsa została wspomniana studentka, Amy Catherine Robbins, znana również jako Jane. Ich związek rozpoczął się w październiku 1895 roku i trwał aż do śmierci Jane w 1927 roku. Relacja z Amy Catherine Robbins była ważnym etapem w życiu pisarza, zapewniając mu stabilizację w życiu osobistym, która mogła sprzyjać jego intensywnej pracy twórczej.

Dzieci i potomstwo

Herbert George Wells miał czworo dzieci. Wśród jego potomstwa znaleźli się m.in. George Philip Wells (G. P. Wells) oraz Anthony West. Prawnukiem Herberta George’a Wellsa jest Simon Wells, znany reżyser filmowy, który wielokrotnie adaptował dzieła swojego przodka na potrzeby kina, utrzymując tym samym pamięć o jego twórczości w nowej formie.

Kariera zawodowa i twórczość Herbert George Wells

Początki kariery i kształtowanie się stylu

Droga Herberta George’a Wellsa do literackiej sławy nie była usłana różami. Wczesne lata jego życia naznaczone były trudnościami ekonomicznymi i serią niezbyt udanych praktyk zawodowych. Jednym z nich była praca jako subiekt w sklepie bławatnym (draper) w Southsea, gdzie spędzał 13 godzin dziennie. Przełomem okazał się jednak dostęp do edukacji. **Dzięki stypendium, Wells podjął studia biologiczne w Normal School of Science w South Kensington.** Mimo posiadanych funduszy, często cierpiał głód, co podkreśla jego determinację w dążeniu do wiedzy. W 1890 roku uzyskał tytuł Bachelor of Science (licencjat) z zoologii w ramach programu zewnętrznego Uniwersytetu Londyńskiego. Jego edukacja biologiczna, prowadzona pod okiem wybitnego Thomasa Henry’ego Huxleya, miała znaczący wpływ na jego późniejsze myślenie o etyce i społeczeństwie, silnie zakorzenione w kontekście darwinowskim. Zimą 1887–1888, podczas długiej rekonwalescencji w posiadłości Uppark w Sussex, gdzie jego matka pracowała jako ochmistrzyni, Wells miał swobodny dostęp do bogatej biblioteki, co dodatkowo rozbudziło jego pasję do czytania i pisania. Jego pierwszą opublikowaną książką, wydaną w 1893 roku, nie była jednak powieść, lecz dwutomowy podręcznik akademicki – „Text-Book of Biology”.

Najważniejsze dzieła i okresy twórczości

Kariera literacka Herberta George’a Wellsa nabrała tempa w 1895 roku wraz z publikacją noweli „Wehikuł czasu” (The Time Machine). **To dzieło stało się fundamentem nowoczesnej literatury o podróżach w czasie i natychmiast przyniosło mu uznanie.** Lata 1895–1898, spędzone w Woking, okazały się niezwykle kreatywnym okresem w jego życiu. W tym czasie napisał takie arcydzieła jak „Wojna światów” (The War of the Worlds), „Niewidzialny człowiek” (The Invisible Man) oraz dokończył „Wyspę doktora Moreau” (The Island of Doctor Moreau). Te powieści, często określane jako klasyki science fiction, ugruntowały jego pozycję jako wizjonera i mistrza gatunku. Wells nie ograniczał się jednak wyłącznie do fantastyki. Pisał również powieści społeczno-obyczajowe, w których z humorem i realizmem opisywał życie niższej klasy średniej w Anglii, czego przykładem są „Kipps” (1905) i „Historia pana Polly” (The History of Mr Polly, 1910). Monumentalnym dokonaniem w dziedzinie literatury faktu jest jego dzieło historyczne „The Outline of History” (Zarys historii), które ukazywało postęp ludzkości i cieszyło się ogromną popularnością. W latach 1933–1936 Herbert George Wells pełnił prestiżową funkcję prezesa PEN International, przejmując to stanowisko po Johnie Galsworthym.

Działalność poza beletrystyką

Wszechstronność Herberta George’a Wellsa przejawiała się nie tylko w zróżnicowaniu gatunkowym jego twórczości, ale także w zaangażowaniu w sprawy społeczne i polityczne. **Od młodości był zdeklarowanym socjalistą i aktywnie działał w Towarzystwie Fabiańskim (Fabian Society), promując reformy społeczne i sprawiedliwy podział dóbr.** Jego myślenie o etyce i społeczeństwie było głęboko zakorzenione w kontekście darwinowskim, co wynikało z jego wykształcenia biologicznego. W późniejszych latach życia coraz częściej odchodził od beletrystyki na rzecz publicystyki, w której wykładał swoje wizje dotyczące przyszłości, w tym koncepcję rządu światowego i postępu technicznego. W 1934 roku, sam chorując na cukrzycę, stał się współzałożycielem organizacji charytatywnej The Diabetic Association (obecnie znanej jako Diabetes UK). Jako futurysta i wizjoner, Wells wierzył w możliwość naprawy świata poprzez naukę i edukację, co manifestował w licznych dziełach utopijnych. Jego zaangażowanie w kwestie społeczne i polityczne, połączone z głęboką wiarą w postęp naukowy, uczyniło go jedną z najbardziej wpływowych postaci intelektualnych swoich czasów. Warto wspomnieć, że jednym z jego uczniów w Henley House School był A. A. Milne, późniejszy autor „Kubusia Puchatka”. Wells był również autorem monumentalnego dzieła historycznego „The Outline of History”, które ukazywało postęp ludzkości i stało się jednym z jego najważniejszych dokonań w dziedzinie literatury faktu. Jego późniejsze prace często eksplorowały idee utopijne i katastroficzne wizje, a niektóre z nich, jak „The Shape of Things to Come” (1933), przedstawiały dalekosiężne przewidywania dotyczące przyszłości ludzkości. Wells współpracował również z Orsonem Wellesem, chociaż z tym drugim nie było tak bliskiej współpracy, jak z innymi twórcami.

Osiągnięcia i wyróżnienia Herbert George Wells

Herbert George Wells był postacią o ogromnym wpływie na światową literaturę, co potwierdzały liczne nominacje do prestiżowych nagród. **Był aż czterokrotnie nominowany do Literackiej Nagrody Nobla.** Mimo że to prestiżowe wyróżnienie nigdy nie przypadło mu w udziale, jego dorobek literacki i intelektualny pozostaje niepodważalny. Jego nowela „Wehikuł czasu” (The Time Machine) z 1895 roku stała się kamieniem milowym w rozwoju literatury o podróżach w czasie, a powieść „Wojna światów” (The War of the Worlds) z 1898 roku zainspirowała niezliczone adaptacje i stała się punktem odniesienia dla opowieści o inwazji obcych. „Niewidzialny człowiek” (The Invisible Man) z 1897 roku to kolejna klasyka gatunku, a „Wyspa doktora Moreau” (The Island of Doctor Moreau) z 1896 roku eksploruje mroczne zakamarki nauki i etyki. Jego powieść „The First Men in the Moon” (Pierwsi ludzie na Księżycu) z 1901 roku również wpisała się w kanon literatury science fiction. Wells był również autorem „The History of Mr Polly” (Historia pana Polly) z 1910 roku, która ukazuje jego talent do tworzenia realistycznych portretów społecznych. Jego wkład w rozwój gatunku science fiction jest tak wielki, że pisarz Brian Aldiss nadał mu przydomek „Szekspira science fiction”. Wells był również aktywny w organizacjach literackich, pełniąc prestiżową funkcję prezesa PEN International w latach 1933–1936.

Polityka, poglądy i działalność społeczna Herbert George Wells

Herbert George Wells od młodości wykazywał silne zaangażowanie w sprawy społeczne i polityczne, co stanowiło istotny element jego światopoglądu. Był zdeklarowanym socjalistą i aktywnie działał w Towarzystwie Fabiańskim (Fabian Society), organizacji propagującej pokojowe reformy społeczne i sprawiedliwy podział dóbr. Jego myślenie o etyce i społeczeństwie było głęboko zakorzenione w kontekście darwinowskim, co było bezpośrednim wynikiem jego wykształcenia biologicznego pod okiem wybitnego Thomasa Henry’ego Huxleya. Ta naukowa perspektywa wpłynęła na jego analizę ludzkiej natury i potencjalnych ścieżek rozwoju cywilizacji. W późniejszych latach życia Herbert George Wells coraz częściej odchodził od beletrystyki na rzecz publicystyki. W swoich pracach wykładał swoje wizje dotyczące przyszłości, w tym koncepcję rządu światowego i postępu technicznego, które stanowiły wyraz jego głębokiej wiary w możliwość poprawy ludzkiego losu poprzez racjonalne działanie i rozwój nauki. Jego idee wywarły znaczący wpływ na dyskurs społeczny i polityczny tamtych czasów, inspirując wielu do refleksji nad przyszłością społeczeństwa i rolą nauki w jego kształtowaniu. Wells, jako wizjoner, często posługiwał się literaturą do eksplorowania tych idei, tworząc dzieła, które wykraczały poza ramy zwykłej rozrywki, stanowiąc platformę do dyskusji o fundamentalnych kwestiach egzystencjalnych i społecznych. Jego działalność w Towarzystwie Fabiańskim i publikacje publicystyczne świadczą o jego nieustannej trosce o kształtowanie lepszej przyszłości, opartej na ideach o podłożu socjalistycznym i naukowym.

Ciekawostki i przewidywania

Herbert George Wells zasłynął nie tylko jako twórca fascynujących światów fantastycznych, ale także jako niezwykle trafny wizjoner przyszłości. **Z zadziwiającą precyzją przewidział wiele wynalazków i zjawisk, które stały się rzeczywistością w XX i XXI wieku.** Wśród jego proroczych wizji znalazły się m.in. pojawienie się samolotów, czołgów, podróży kosmicznych, broni jądrowej, telewizji satelitarnej oraz koncepcji przypominającej dzisiejszy internet (World Wide Web). Te niezwykłe przewidywania świadczą o jego głębokim zrozumieniu kierunku rozwoju technologicznego i naukowego. Szczególnie inspirującym momentem w jego życiu było doświadczenie z 1888 roku, kiedy to podczas pobytu w Stoke-on-Trent, widok płonących pieców hutniczych posłużył mu do stworzenia sugestywnego opisu marsjańskich maszyn w „Wojnie światów”. Jego wpływ na kulturę jest widoczny również w tym, że jednym z jego uczniów w Henley House School był A. A. Milne, późniejszy autor uwielbianego „Kubusia Puchatka”. Warto również wspomnieć, że jego pierwszą opublikowaną książką nie była powieść, lecz wspomniany już podręcznik akademicki „Text-Book of Biology”. Joseph Conrad, będąc pod wrażeniem talentu Wellsa do łączenia fantastyki z realizmem, nazwał go w 1898 roku „Realistą Fantastyki”, co doskonale oddaje unikalny charakter jego twórczości. Jego dzieła, takie jak „The War of the Worlds”, doczekały się licznych adaptacji, w tym filmowych, co potwierdza ich ponadczasową wartość. Na przykład „Wojna światów” została sfilmowana dwukrotnie, a „The Invisible Man” również doczekał się wielu ekranizacji. Wells, choć był wizjonerem, nie stronił od kontrowersji, a jego poglądy i twórczość często budziły dyskusje. Jego powieść „The Shape of Things to Come” z 1933 roku, która zawierała prognozy dotyczące przyszłości, była przykładem jego dalekosiężnych wizji. Warto też zauważyć, że Wells często eksperymentował z formą, a jego twórczość obejmowała nie tylko powieści, ale także opowiadania takie jak „The Country of the Blind” (Kraj ślepców), które poruszały głębokie kwestie społeczne i filozoficzne. Jego życie, choć zakończone w 1946 roku, nadal inspiruje i prowokuje do myślenia, a jego przewidywania wciąż wydają się aktualne.

Najważniejsze dzieła Herberta George’a Wellsa

• „Wehikuł czasu” (The Time Machine) – 1895
• „Wyspa doktora Moreau” (The Island of Doctor Moreau) – 1896
• „Niewidzialny człowiek” (The Invisible Man) – 1897
• „Wojna światów” (The War of the Worlds) – 1898
• „Pierwsi ludzie na Księżycu” (The First Men in the Moon) – 1901
• „Kipps” – 1905
• „Historia pana Polly” (The History of Mr Polly) – 1910
• „The Outline of History” (Zarys historii)

Kluczowe wydarzenia z życia Herberta George’a Wellsa

Warto wiedzieć: Herbert George Wells, jako jeden z ojców science fiction, z niezwykłą trafnością przewidział rozwój wielu technologii, od samolotów po koncepcję przypominającą internet.

Podsumowując, Herbert George Wells był nie tylko mistrzem fantastyki naukowej, ale także przenikliwym obserwatorem społecznym i wizjonerem, którego przewidywania wyprzedzały epokę. Jego twórczość pokazuje, jak nauka i wyobraźnia mogą kształtować nasze rozumienie świata i inspirować do poszukiwania lepszej przyszłości.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/H._G._Wells