Jimmy Carter: Byłego Prezydenta USA, Laureata Pokojowej Nagrody Nobla.

0

James Earl Carter Jr., powszechnie znany jako Jimmy Carter, urodzony 1 października 1924 roku w Plains w stanie Georgia, jest postacią o niezwykłej długowieczności i bogatym życiu, które obejmowało służbę wojskową, karierę rolniczą, gubernatorstwo oraz urząd 39. prezydenta Stanów Zjednoczonych. Jest najdłużej żyjącym prezydentem w historii USA, który jako jedyny przekroczył setny rok życia, zmarł 29 grudnia 2024 roku w wieku 100 lat. Jego 77-letnie małżeństwo z Rosalynn Smith Carter, zakończone jej śmiercią w lutym 2023 roku, stanowiło przykład niezwykłej partnerskości. Po zakończeniu kariery wojskowej powrócił do rodzinnego miasta, aby przejąć rodzinne gospodarstwo orzeszków ziemnych, co ugruntowało jego wizerunek człowieka prostego i bliskiego ludziom.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na grudzień 2024 roku, Jimmy Carter zmarł w wieku 100 lat.
• Żona/Mąż: Rosalynn Smith Carter.
• Dzieci: Czworo dzieci: John William, James Earl III, Donnald Jeffrey i Amy Lynn.
• Zawód: Rolnik, polityk, prezydent Stanów Zjednoczonych.
• Główne osiągnięcie: Doprowadzenie do podpisania porozumień Camp David, które położyły fundament pod pierwszy traktat pokojowy między Izraelem a Egiptem, oraz otrzymanie Pokojowej Nagrody Nobla w 2002 roku.

Kim Jest Jimmy Carter?

James Earl Carter Jr., znany jako Jimmy Carter, to amerykański polityk, rolnik i filantrop, który pełnił funkcję 39. prezydenta Stanów Zjednoczonych w latach 1977–1981. Jego prezydentura przypadła na okres znaczących wyzwań gospodarczych i politycznych, zarówno w kraju, jak i na arenie międzynarodowej. Carter zasłużył na miano jednego z najbardziej aktywnych byłych prezydentów w historii USA, kontynuując swoją pracę na rzecz pokoju, demokracji i praw człowieka przez wiele dekad po opuszczeniu Białego Domu.

Podstawowe Informacje o Jimmy’m Carterze

Dane Biograficzne

Jimmy Carter urodził się 1 października 1924 roku w Plains w stanie Georgia. Jest pierwszym prezydentem Stanów Zjednoczonych, który przyszedł na świat w szpitalu. Jego życie, obejmujące ponad wiek, było świadkiem i uczestnikiem kluczowych momentów w historii XX i XXI wieku. Carter był 39. prezydentem USA, piastując ten urząd w latach 1977–1981. Jego prezydentura zakończyła się porażką w wyborach w 1980 roku na rzecz Ronalda Reagana.

Prezydentura w Stanach Zjednoczonych

Kadencja Jimmy’ego Cartera przypadła na lata 1977–1981. Jako prezydent Stanów Zjednoczonych, Carter stanął przed licznymi wyzwaniami, zarówno na arenie krajowej, jak i międzynarodowej. Jego administracja podejmowała próby rozwiązania palących problemów gospodarczych, takich jak kryzys naftowy i wysoka inflacja, a także mierzyła się z napięciami geopolitycznymi, w tym z radziecką inwazją na Afganistan. Prezydentura Cartera była naznaczona zarówno znaczącymi osiągnięciami dyplomatycznymi, jak i trudnymi kryzysami, które wpłynęły na jego poparcie społeczne.

Rekordowa Długowieczność

Jimmy Carter jest rekordzistą pod względem długowieczności wśród wszystkich prezydentów Stanów Zjednoczonych. Jako jedyny w historii osiągnął wiek 100 lat, co czyni go niezwykłym świadectwem długiego i aktywnego życia. Jego setne urodziny, obchodzone w październiku 2024 roku, były doniosłym wydarzeniem, podkreślającym jego wyjątkowe miejsce w historii. Zmarł 29 grudnia 2024 roku w wieku 100 lat w swoim domu w Plains w stanie Georgia. Jego wyjątkowa długowieczność pozwoliła mu na ponad 43 lata aktywności po opuszczeniu Białego Domu, co stanowi absolutny rekord w historii Stanów Zjednoczonych.

Rodzina i Życie Prywatne Jimmy’ego Cartera

Małżeństwo z Rosalynn Smith Carter

Jednym z najbardziej trwałych i znaczących aspektów życia Jimmy’ego Cartera było jego małżeństwo z Rosalynn Smith. Para pobrała się w 1946 roku i przeżyła razem 77 lat, aż do śmierci Rosalynn w lutym 2023 roku. Ich związek był przykładem niezwykłej partnerskości i wsparcia, plasując ich w gronie najdłuższych i najbardziej harmonijnych małżeństw wśród amerykańskich par prezydenckich. Jimmy i Rosalynn Carter wspólnie angażowali się w wiele inicjatyw społecznych i filantropijnych.

Dzieci Jimmy’ego Cartera

Jimmy i Rosalynn Carter doczekali się czworga dzieci: Johna Williama (Jacka), Jamesa Earla III (Chip), Donalda Jeffreya (Jeff) i Amy Lynn. Dzieci prezydenta często towarzyszyły mu w działalności publicznej i filantropijnej, a także same angażowały się w różne inicjatywy.

Powrót do Plains i Gospodarstwo

Po zakończeniu służby wojskowej w 1953 roku, Jimmy Carter podjął decyzję o powrocie do swojego rodzinnego miasta, Plains w stanie Georgia. Powodem była śmierć jego ojca i konieczność przejęcia rodzinnego interesu – gospodarstwa uprawiającego orzeszki ziemne. To właśnie ten powrót do korzeni i praca na roli ugruntowały jego wizerunek jako „rolnika z Georgii”, co okazało się istotne w jego późniejszej karierze politycznej, budując jego wizerunek człowieka bliskiego zwykłym obywatelom.

Kariera Polityczna i Publiczna Jimmy’ego Cartera

Gubernator Stanu Georgia

Przed objęciem prezydentury, Jimmy Carter zdobywał doświadczenie polityczne jako 76. gubernator stanu Georgia. Pełnił tę funkcję w latach 1971–1975. W tym okresie zyskał uznanie jako jeden z „gubernatorów Nowego Południa”, głównie dzięki swojemu zdecydowanemu zaangażowaniu w proces desegregacji rasowej. Jego działania na rzecz równości rasowej były ważnym krokiem w kierunku modernizacji Południa i budowania bardziej inkluzywnego społeczeństwa.

Droga do Prezydentury jako „Czarny Koń”

W 1976 roku Jimmy Carter, wówczas postrzegany jako polityk niemal nieznany poza granicami Georgii, zaskoczył wszystkich, zdobywając nominację Partii Demokratycznej na prezydenta. Określany jako „czarny koń” (dark horse), zdołał pokonać urzędującego prezydenta Geralda Forda w wyborach ogólnokrajowych. Jego kampania opierała się na wizerunku uczciwego i oddanego obywatela, który obiecywał przywrócić zaufanie do rządu po burzliwych latach prezydentury Nixona.

Decyzje Prezydenckie

Jako prezydent, Carter podjął szereg decyzji, które miały dalekosiężne skutki. Jedną z bardziej kontrowersyjnych było ułaskawienie wszystkich osób uchylających się od poboru do wojska podczas wojny w Wietnamie. Decyzja ta, choć budziła sprzeciwy, miała na celu próbę uleczenia narodowych ran po trudnym okresie konfliktu. Carter stworzył również dwa nowe departamenty na szczeblu gabinetowym: Departament Energii oraz Departament Edukacji, co odzwierciedlało jego priorytety w zakresie modernizacji administracji państwowej i zajęcia się kluczowymi kwestiami społecznymi i gospodarczymi.

Sukcesy Dyplomatyczne

Jednym z największych sukcesów dyplomatycznych prezydentury Jimmy’ego Cartera było doprowadzenie do podpisania historycznych porozumień Camp David w 1978 roku. Te negocjacje położyły fundament pod pierwszy traktat pokojowy między Izraelem a Egiptem, co było przełomowym osiągnięciem w procesie pokojowym na Bliskim Wschodzie. Porozumienia te do dziś są uznawane za jeden z najważniejszych sukcesów w karierze dyplomatycznej Cartera.

Polityka Zagraniczna

W sferze polityki zagranicznej, Jimmy Carter wynegocjował również traktaty dotyczące Kanału Panamskiego, co uregulowało stosunki Stanów Zjednoczonych z Panamą. Prowadził drugą rundę rozmów SALT II ze Związkiem Radzieckim w celu ograniczenia zbrojeń strategicznych, a także oficjalnie nawiązał stosunki dyplomatyczne z Chińską Republiką Ludową, co było znaczącym zwrotem w relacjach międzynarodowych. Jego działania miały na celu promowanie pokoju i stabilności na świecie.

Reformy Administracyjne

W celu usprawnienia funkcjonowania administracji państwowej i skierowania uwagi na kluczowe obszary, Carter podjął decyzję o utworzeniu dwóch nowych departamentów na szczeblu gabinetowym. Powołanie Departamentu Energii miało na celu odpowiedź na kryzys energetyczny i promowanie nowych źródeł energii. Utworzenie Departamentu Edukacji miało z kolei podkreślić znaczenie systemu oświaty dla rozwoju społeczeństwa i przyszłych pokoleń.

Zakończenie Kadencji Prezydenckiej

Prezydentura Jimmy’ego Cartera zakończyła się porażką w wyborach w 1980 roku. Na wynik ten wpłynęło wiele czynników, w tym długotrwały kryzys zakładników w Iranie, który rozpoczął się w 1979 roku, radziecka inwazja na Afganistan w tym samym roku, a także trudna sytuacja gospodarcza kraju, charakteryzująca się kryzysem naftowym i wysoką inflacją. Te wydarzenia znacząco osłabiły poparcie społeczne dla jego administracji.

Służba Wojskowa Jimmy’ego Cartera

Ukończenie Akademii Marynarki Wojennej USA

Zanim Jimmy Carter wkroczył na ścieżkę polityczną, jego życie zawodowe rozpoczęło się od kariery wojskowej. W 1946 roku ukończył prestiżową Akademię Marynarki Wojennej USA (U.S. Naval Academy) w Annapolis, uzyskując tytuł Bachelor of Science. Ta edukacja wojskowa stanowiła fundament jego późniejszej służby w siłach zbrojnych Stanów Zjednoczonych.

Służba w Marynarce Wojennej

Po ukończeniu Akademii, Jimmy Carter służył w marynarce wojennej Stanów Zjednoczonych (United States Navy) w latach 1946–1953 w służbie czynnej. Podczas swojej kariery wojskowej specjalizował się w służbie na okrętach podwodnych. Doświadczenia zdobyte w marynarce wojennej, w tym praca w trudnych warunkach i odpowiedzialność za powierzone zadania, z pewnością ukształtowały jego charakter i podejście do rozwiązywania problemów.

Nagrody i Osiągnięcia Jimmy’ego Cartera

Pokojowa Nagroda Nobla

W 2002 roku Jimmy Carter został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla. Nagroda ta była wyrazem uznania dla jego dekad niestrudzonych wysiłków na rzecz znajdowania pokojowych rozwiązań konfliktów międzynarodowych oraz promowania demokracji i praw człowieka. Po opuszczeniu Białego Domu, Carter stał się globalnym ambasadorem pokoju i sprawiedliwości, kontynuując swoją misję poprzez działalność Carter Center.

Działalność Literacka

Jimmy Carter jest również autorem licznych książek, co czyni go jednym z najbardziej płodnych autorów wśród byłych prezydentów Stanów Zjednoczonych. Jego dorobek literacki obejmuje wspomnienia polityczne, poezję oraz komentarze dotyczące kluczowych kwestii współczesności, w tym konfliktu izraelsko-palestyńskiego. Jego pisarstwo stanowi cenne źródło refleksji nad polityką, historią i ludzkimi doświadczeniami.

Filantropia i Działalność Społeczna Jimmy’ego Cartera

Założenie Carter Center

W 1982 roku, po zakończeniu prezydentury, Jimmy Carter założył Carter Center, organizację non-profit, która stała się filarem jego dalszej działalności. Carter Center zajmuje się szerokim zakresem działań, w tym monitorowaniem wyborów na całym świecie, mediacjami pokojowymi w konfliktach międzynarodowych oraz walką z zapomnianymi chorobami tropikalnymi. Organizacja ta jest dowodem jego nieustannego zaangażowania w poprawę losu ludzi na całym świecie.

Walka z Chorobami Tropikalnymi

Jednym z najbardziej znaczących osiągnięć Carter Center, a co za tym idzie, samego Jimmy’ego Cartera, jest jego kluczowa rola w niemal całkowitym wyeliminowaniu drakunkulozy, czyli choroby wywoływanej przez robaka gwinejskiego. Carter osobiście angażował się w kampanie zdrowotne w Afryce i Azji, co przyczyniło się do znaczącego ograniczenia tej wyniszczającej choroby. Jego wysiłki pokazują, jak wielki wpływ może mieć jedna osoba na globalne zdrowie publiczne.

Zaangażowanie w Habitat for Humanity

Przez dziesięciolecia Jimmy Carter był najbardziej znaną twarzą organizacji Habitat for Humanity. Jego aktywny udział w budowaniu domów dla osób ubogich, często osobiście pracując na budowach, stał się symbolem jego skromności, etyki pracy i głębokiego zaangażowania w pomoc potrzebującym. Współpraca z Habitat for Humanity pozwoliła mu na bezpośredni kontakt z ludźmi i ich problemami, co stanowiło ważną część jego działalności po prezydenturze.

Zdrowie Jimmy’ego Cartera

Sto Lat Życia

Jimmy Carter przeszedł do historii jako jedyny prezydent USA, który dożył setnych urodzin. To niezwykłe osiągnięcie zostało uroczyście świętowane w październiku 2024 roku, zaledwie na krótko przed jego śmiercią w grudniu tego samego roku. Jego długie życie było świadectwem dobrego zdrowia i aktywnego trybu życia, nawet w bardzo zaawansowanym wieku. Był on również pod opieką hospicyjną od lutego 2023 roku.

Kontrowersje i Kryzysy Kadencji Prezydenckiej

Kryzys Zakładników w Iranie

Końcówka prezydentury Jimmy’ego Cartera została w dużej mierze przyćmiona przez kryzys zakładników w Iranie, który trwał od 1979 do 1981 roku. W tym okresie 52 Amerykanów było przetrzymywanych w Teheranie przez 444 dni. Ten długotrwały i medialny kryzys znacząco osłabił poparcie społeczne dla prezydenta Cartera i stał się jednym z głównych czynników jego porażki wyborczej w 1980 roku.

„Incydent z Królikiem” i Krytyka Polityki Zagranicznej

Administracja Cartera musiała również zmierzyć się z innymi wyzwaniami i kontrowersjami. Jednym z mniej znaczących, ale medialnie nagłośnionym był tzw. „incydent z królikiem” w 1979 roku, kiedy to prezydent został zaatakowany przez zwierzę podczas wędkowania. Bardziej poważne były oskarżenia o nieudolność w obliczu radzieckiej inwazji na Afganistan, co doprowadziło do bojkotu Igrzysk Olimpijskich w Moskwie w 1980 roku przez Stany Zjednoczone i inne kraje. Te wydarzenia podważyły wizerunek silnego przywódcy.

Ciekawostki o Jimmy’m Carterze

Pochodzenie z Georgii

Jimmy Carter jest jedynym prezydentem Stanów Zjednoczonych, który pochodzi ze stanu Georgia. Jego silne związki z tym południowym stanem kształtowały jego tożsamość i podejście do polityki przez całe życie. Jako gubernator Georgii i później jako prezydent USA, często podkreślał swoje korzenie i wartości wyniesione z tego regionu.

Rekordowa Post-Prezydentura

Okres po opuszczeniu przez Jimmy’ego Cartera Białego Domu, znany jako post-prezydentura, trwał ponad 43 lata. Jest to absolutny rekord w historii Stanów Zjednoczonych, świadczący o jego niezwykłej energii i zaangażowaniu w działalność publiczną i filantropijną przez wiele dekad po zakończeniu kadencji prezydenckiej. Jego aktywność po prezydenturze jest równie imponująca, jak jego prezydentura.

Chronologia Kariery Jimmy’ego Cartera

• 1946: Ukończenie Akademii Marynarki Wojennej USA.
• 1946–1953: Służba w marynarce wojennej Stanów Zjednoczonych.
• 1953: Powrót do Plains, przejęcie rodzinnego gospodarstwa.
• 1971–1975: Gubernator stanu Georgia.
• 1977–1981: Prezydent Stanów Zjednoczonych.
• 1982: Założenie Carter Center.
• 2002: Otrzymanie Pokojowej Nagrody Nobla.

Nagrody i Wyróżnienia Jimmy’ego Cartera

Jimmy Carter pokazał, że życie po prezydenturze może być równie znaczące, skupiając się na służbie ludzkości i promowaniu pokoju. Jego nieustanne zaangażowanie w działanie na rzecz innych jest inspirującym przykładem tego, jak można wykorzystać doświadczenie i wpływy dla dobra globalnego.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Carter