Oktawian August, urodzony jako Gajusz Oktawiusz (23 września 63 r. p.n.e. – 19 sierpnia 14 r. n.e.), był pierwszym cesarzem rzymskim, który na trwałe zmienił bieg historii, wprowadzając erę pryncypatu i kończąc okres wojen domowych. Został adoptowany przez swojego krewnego, Juliusza Cezara, co stało się kluczowym elementem jego drogi do władzy. W chwili śmierci liczył 76 lat. Jego panowanie, naznaczone reformami, rozwojem kultury i sztuki, a także utrzymaniem pokoju w całym imperium, położyło podwaliny pod Rzymskie Imperium na kolejne stulecia. Pośmiertnie został deifikowany przez senat jako *Divus Augustus*.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na 19 sierpnia 14 roku n.e. miał 76 lat.
- Żona/Mąż: Liwia Druzylla (druga żona, od 38 r. p.n.e. do śmierci Augusta).
- Dzieci: Julia (jedyna biologiczna córka ze Skrybonią).
- Zawód: Pierwszy Cesarz Rzymski, wódz, mąż stanu.
- Główne osiągnięcie: Utworzenie Imperium Rzymskiego i zapoczątkowanie Pax Romana.
Oktawian August – Pierwszy Cesarz Rzymski
Podstawowe informacje o Oktawianie Auguście
Gajusz Oktawiusz Turyn, znany powszechnie jako Oktawian August, przyszedł na świat 23 września 63 roku p.n.e. w Rzymie. Jego pełne imię po formalnej adopcji przez Juliusza Cezara w 44 roku p.n.e. brzmiało Gaius Iulius Caesar Octavianus. Oficjalnie panował jako Imperator Caesar Augustus od 16 stycznia 27 roku p.n.e. aż do swojej śmierci, która nastąpiła 19 sierpnia 14 roku n.e. w miejscowości Nola. W momencie zgonu Oktawian August miał 76 lat. Po jego śmierci senat deifikował go, zaliczając w poczet bogów jako *Divus Augustus*. Choć urodzony pod znakiem Wagi, często posługiwał się wizerunkiem Koziorożca jako swojego zodiakalnego opiekuna, co było elementem jego strategii propagandowej. Spoczywa w Mauzoleum Augusta, monumentalnym grobowcu wzniesionym w Rzymie, który stał się miejscem pochówku dla niego i członków jego dynastii.
Życie prywatne i rodzinne Oktawiana Augusta
Oktawian August był synem Gajusza Oktawiusza, senatora, i Atii Starszej, bratanicy Juliusza Cezara. Po przedwczesnej śmierci ojca w młodym wieku, jego wychowaniem zajmowały się matka i babka. Jego pierwszym małżeństwem, zawartym w 40 roku p.n.e., był związek ze Skrybonią, z którą doczekał się jedynego biologicznego potomka – córki Julii. W 38 roku p.n.e. Oktawian poślubił Liwię Druzyllę, która pozostała jego żoną aż do jego śmierci w 14 roku n.e. i odegrała znaczącą rolę w życiu politycznym oraz społecznym Rzymu.
Rodzina Oktawiana Augusta
- Ojciec: Gajusz Oktawiusz
- Matka: Atia Starsza
- Babka: Julia (siostra Juliusza Cezara)
- Pierwsza żona: Skrybonia (małżeństwo w 40 r. p.n.e.)
- Jedyna biologiczna córka: Julia (z małżeństwa ze Skrybonią)
- Druga żona: Liwia Druzylla (małżeństwo od 38 r. p.n.e. do śmierci Augusta w 14 r. n.e.)
Kariera polityczna i droga do władzy Oktawiana Augusta
Po zabójstwie Juliusza Cezara w 44 roku p.n.e., Oktawian jako jego główny spadkobierca testamentowy przejął nie tylko majątek, ale i znaczną część poparcia wśród zwolenników dyktatora. Ten akt legitymizacji stał się fundamentem jego roszczeń do władzy. Już w 43 roku p.n.e. Oktawian zawiązał drugi triumwirat z Markiem Antoniuszem i Markiem Emiliuszem Lepidusem, co zostało formalnie zatwierdzone przez senat. W celu eliminacji politycznych przeciwników, triumwirzy wprowadzili listy proskrypcyjne, na mocy których skazano na śmierć i konfiskatę majątku wielu wpływowych Rzymian, w tym słynnego mówcy Cycerona.
Kluczowym momentem w jego karierze politycznej było 16 stycznia 27 roku p.n.e., kiedy to senat, na wniosek jego stronnika Plankusa, nadał mu honorowy tytuł Augusta. Wydarzenie to jest powszechnie uznawane za symboliczny początek cesarstwa rzymskiego. Oktawian August oficjalnie twierdził, że jedynie „odnowił republikę” (*restitutio rei publicae*), jednak w rzeczywistości skupił w swoich rękach pełnię władzy, tworząc system pryncypatu. Wprowadził nowy podział prowincji na senatorskie, uznawane za bezpieczne, oraz cesarskie, które obejmowały tereny graniczne wymagające obecności legionów i pozostawały pod jego bezpośrednią kontrolą. Jako *princeps senatus*, czyli pierwszy na liście senatorów, posiadał prawo zabierania głosu jako pierwszy podczas obrad senatu, co pozwalało mu skutecznie narzucać kierunek dyskusji i decyzji.
Kluczowe daty w karierze politycznej
| Data | Wydarzenie |
|---|---|
| 44 r. p.n.e. | Adopcja testamentowa przez Juliusza Cezara; przyjęcie nazwiska Gaius Iulius Caesar Octavianus. |
| 43 r. p.n.e. | Zawiązanie drugiego triumwiratu z Markiem Antoniuszem i Markiem Emiliuszem Lepidusem. |
| 16 stycznia 27 r. p.n.e. | Nadanie tytułu Augusta przez senat; symboliczny początek cesarstwa. |
Kariera wojskowa i kluczowe konflikty Oktawiana Augusta
Kariera wojskowa Oktawiana Augusta była ściśle powiązana z jego drogą do władzy. W 42 roku p.n.e. wspólnie z Markiem Antoniuszem dowodził rzymskimi siłami w decydującej bitwie pod Filippi. Bitwa ta zakończyła się zwycięstwem nad wojskami Brutusa i Kasjusza, zabójców Juliusza Cezara, co umocniło pozycję Oktawiana jako głównego egzekutora woli Cezara. Kolejnym ważnym sukcesem militarnym było pokonanie Sekstusa Pompejusza. W 36 roku p.n.e. flota Oktawiana pod dowództwem Marka Agrypy ostatecznie rozbiła siły Pompejusza, który wcześniej skutecznie blokował dostawy zboża do Rzymu, powodując poważne problemy zaopatrzeniowe.
Decydujące starcie o jedynowładztwo w świecie rzymskim miało miejsce w 31 roku p.n.e. pod Akcjum. W tej bitwie morska flota Oktawiana odniosła miażdżące zwycięstwo nad siłami Marka Antoniusza i jego sojuszniczki, królowej Kleopatry. Po tym kluczowym triumfie, w 30 roku p.n.e. Oktawian podbił Egipt, czyniąc ten bogaty kraj swoją osobistą domeną cesarską. Świętując pacyfikację imperium, w sierpniu 29 roku p.n.e. Oktawian odbył w Rzymie potrójny triumf, symbolizujący jego dominację i zakończenie wojen domowych.
Najważniejsze bitwy i konflikty z udziałem Oktawiana Augusta
- 42 r. p.n.e.: Bitwa pod Filippi (wspólnie z Markiem Antoniuszem) – zwycięstwo nad zabójcami Cezara.
- 36 r. p.n.e.: Pokonanie Sekstusa Pompejusza (flota pod dowództwem Marka Agrypy).
- 31 r. p.n.e.: Bitwa pod Akcjum – decydujące zwycięstwo nad Markiem Antoniuszem i Kleopatrą.
- 30 r. p.n.e.: Podbój Egiptu.
- Sierpień 29 r. p.n.e.: Potrójny triumf w Rzymie – celebracja pacyfikacji imperium.
Osiągnięcia Oktawiana Augusta: Kultura, sztuka i rozwój Rzymu
Oktawian August pozostawił po sobie trwały ślad w architekturze i kulturze Rzymu. Przypisuje mu się słynne stwierdzenie, że „zastał Rzym ceglany, a zostawił marmurowy”. Odnosiło się to do jego licznych fundacji obejmujących budowę nowych świątyń, monumentalnych gmachów użyteczności publicznej i innych obiektów architektonicznych, które przekształciły oblicze stolicy imperium. August był również gorącym mecenasem literatury. Dzięki jego wsparciu, a przede wszystkim dzięki zaangażowaniu jego zaufanego doradcy Gajusza Mecenasa, w jego otoczeniu tworzyli najwybitniejsi poeci rzymscy epoki, tacy jak Wergiliusz, Horacy czy Propercjusz. Sam Oktawian August również parał się twórczością literacką, pisząc między innymi autobiografię oraz utwory poetyckie. W sztuce rzymskiej utrwalił się specyficzny, idealizowany typ jego przedstawiania, czego doskonałym przykładem jest słynny posąg znany jako „August z Prima Porta”.
Warto wiedzieć: Przydomek „Thurinus” Oktawian otrzymał w dzieciństwie, co według jednej z wersji miało upamiętniać zwycięstwo jego ojca nad zbiegłymi niewolnikami.
Kontrowersje i spiski związane z Oktawianem Augustem
Droga Oktawiana Augusta do władzy i jego rządy nie były pozbawione kontrowersji i mrocznych aspektów. Po zwycięstwie nad Markiem Antoniuszem i Kleopatrą, Oktawian wykazał się znaczną bezwzględnością. Nakazał zamordowanie Cezariona, syna Kleopatry i Juliusza Cezara, aby wyeliminować potencjalnego konkurenta do władzy i utrwalić swoje dziedzictwo. Mimo pozornej stabilizacji i pacyfikacji imperium, przeciwko jego władzy i systemowi pryncypatu zawiązywano liczne spiski. Świadczyło to o tym, że nie cała rzymska elita akceptowała jego rządy i nowy porządek polityczny, co sugerowało istnienie ukrytego oporu wobec jego centralizowanej władzy.
Ciekawostki z życia Oktawiana Augusta
Już w wieku 16 lat Oktawian otrzymał od Juliusza Cezara znaczną część łupów wojennych zdobytych po triumfie nad Afryką, mimo że nie brał czynnego udziału w samych walkach. To pokazuje wczesne zainteresowanie Cezara swoim przyszłym dziedzicem. W 45 roku p.n.e., jeszcze osłabiony po ciężkiej chorobie, wyruszył za Cezarem do Hiszpanii. Ten gest lojalności i odwagi zaimponował dyktatorowi, umacniając pozycję Oktawiana jako jego następcy.
Oktawian August, pierwszy cesarz rzymski, był postacią o fundamentalnym znaczeniu, która ukształtowała oblicze Imperium Rzymskiego na wieki, wprowadzając okres pokoju i stabilizacji. Jego rządy to przykład tego, jak wizja polityczna i determinacja mogą przekształcić państwo i wpłynąć na bieg historii.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Kim był i co zrobił Oktawian August?
Oktawian August był pierwszym cesarzem rzymskim, który panował od 27 r. p.n.e. do 14 r. n.e. Zakończył okres wojen domowych, zapoczątkował Pax Romana (pokój rzymski) i przeprowadził liczne reformy administracyjne i militarne, przekształcając Republikę w Cesarstwo.
Z czego słyną oktawian August?
Oktawian August słynie przede wszystkim z ustanowienia pryncypatu, czyli formy rządów, która dała mu niemal absolutną władzę, jednocześnie zachowując pozory ustroju republikańskiego. Jest również pamiętany jako wielki reformator i patron sztuki, który doprowadził Rzym do okresu rozkwitu i stabilności.
Czy Oktawian August był synem Cezara?
Oktawian August nie był biologicznym synem Juliusza Cezara. Cezar adoptował go prawnie jako swojego dziedzica w testamencie, czyniąc go tym samym swoim głównym następcą i nadając mu imię Gajusz Juliusz Cezar Oktawian.
Kim byli dla siebie Gajusz Juliusz Cezar i Oktawian August?
Gajusz Juliusz Cezar był wujkiem i ojcem adopcyjnym Oktawiana Augusta. Po śmierci Cezara, Oktawian, jako jego adoptowany syn i dziedzic, przejął jego imię i majątek, co stanowiło kluczowy element jego drogi do władzy.
Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Oktawian_August
