Andrea del Verrocchio, urodzony około 1435 roku we Florencji jako Andrea di Michele di Francesco de’ Cioni, był jednym z najwybitniejszych i najbardziej wszechstronnych artystów włoskiego renesansu. Znany przede wszystkim jako rzeźbiarz, odnosił również sukcesy jako malarz i złotnik. Na [miesiąc rok] ma około 588 lat. Artysta nigdy nie założył rodziny i nie miał dzieci, jednak jego warsztat we Florencji stał się kolebką dla przyszłych mistrzów, w tym Leonarda da Vinci, a jego kariera była silnie wspierana przez potężny ród Medyceuszy.
Verrocchio zapisał się w historii sztuki nie tylko jako twórca wybitnych dzieł, ale także jako pedagog, który wywarł ogromny wpływ na kształtowanie się kolejnego pokolenia artystów. Jego umiejętność przekazywania wiedzy i kształtowania talentów sprawiła, że jego pracownia była uznawana za jedno z najważniejszych centrów artystycznych epoki. Przez całe życie pozostawał wierny swojej pasji artystycznej, a jego ostatnie lata poświęcił monumentalnemu dziełu w Wenecji.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na [miesiąc rok] ma około 588 lat.
- Żona/Mąż: Brak danych.
- Dzieci: Brak danych.
- Zawód: Rzeźbiarz, malarz, złotnik.
- Główne osiągnięcie: Kształtowanie talentów (m.in. Leonardo da Vinci) i monumentalne dzieła rzeźbiarskie, takie jak pomnik Bartolomeo Colleoniego.
Andrea del Verrocchio: Życie i Dzieło Mistrza Renesansu
Podstawowe informacje biograficzne
Andrea del Verrocchio, właściwie Andrea di Michele di Francesco de’ Cioni, urodził się we Florencji około 1435 roku. Charakterystyczne nazwisko „Verrocchio” przyjął od swojego mistrza, cenionego złotnika. Ta wczesna edukacja w dziedzinie metaloplastyki wywarła znaczący wpływ na jego późniejszą twórczość, kształtując precyzyjną technikę widoczną zarówno w jego rzeźbach, jak i odlewach.
Artysta zmarł w 1488 roku w Wenecji, mając około 52–53 lata, pozostawiając po sobie dziedzictwo jako jeden z najważniejszych rzeźbiarzy, malarzy i złotników epoki włoskiego renesansu. Verrocchio prowadził prestiżowy warsztat we Florencji, a pod koniec życia otworzył nową pracownię w Wenecji, gdzie pracował nad swoim ostatnim, monumentalnym dziełem – pomnikiem Bartolomeo Colleoniego.
Rodzina i życie prywatne
Andrea del Verrocchio nigdy nie zawarł związku małżeńskiego i nie posiadał potomstwa. Mimo braku własnej rodziny, artysta przez całe życie był odpowiedzialny za zapewnienie wsparcia finansowego niektórym członkom swojej rodziny. Choć szczegóły jego życia prywatnego pozostają skromne, wiadomo, że był członkiem Gildii św. Łukasza we Florencji, co świadczy o jego wysokim statusie zawodowym i przynależności do elity artystycznej miasta.
Kariera zawodowa i edukacja
Droga zawodowa Andrei del Verrocchio rozpoczęła się od nauki u złotnika, co stanowiło fundament dla jego późniejszych osiągnięć w dziedzinie rzeźby i odlewnictwa. To właśnie ta precyzja i zrozumienie materiału ukształtowały jego unikalny styl. Największy rozkwit jego kariery przypadł na ostatnie dwadzieścia lat życia, okres silnie naznaczony mecenatem potężnego rodu Medyceuszy, a w szczególności Wawrzyńca Wspaniałego (Lorenzo de’ Medici).
Verrocchio był nie tylko wybitnym artystą, ale również charyzmatycznym pedagogiem. Florencki poeta Ugolino Verino tak opisywał jego wpływ na młodych twórców: „cokolwiek malarze mają w sobie dobrego, pili ze źródła Verrocchia”. Jego warsztat we Florencji stał się prawdziwą kuźnią talentów renesansu. Kształcili się tam przyszli mistrzowie, w tym Leonardo da Vinci i Lorenzo di Credi. Z pracownią współpracowali również tak uznani artyści jak Pietro Perugino czy Domenico Ghirlandaio, co świadczy o randze i wszechstronności warsztatu Verrocchia.
Uczniowie i współpracownicy Andrei del Verrocchio
- Leonardo da Vinci
- Lorenzo di Credi
- Pietro Perugino
- Domenico Ghirlandaio
Dorobek artystyczny: Malarstwo
W dziedzinie malarstwa Andrea del Verrocchio pozostawił po sobie dzieła o dużej wartości artystycznej i historycznej. Jednym z jego najsłynniejszych obrazów jest „Chrzest Chrystusa” z lat 1474–1475. W pracy nad tym dziełem pomagał mu młody Leonardo da Vinci. Według relacji Giorgio Vasariego, widok talentu ucznia był tak przytłaczający, że Andrea miał porzucić malarstwo, czując się przez niego przewyższony.
Innym ważnym dziełem malarskim jest obraz „Madonna z siedzącym dzieckiem”, wykonany techniką tempery na desce, datowany na lata 1468–1470. Obecnie znajduje się on w Gemäldegalerie w Berlinie i jest uznawany za jedno z jego wczesnych prac malarskich. Obraz „Dziewica z Dzieciątkiem i dwoma aniołami”, eksponowany w National Gallery w Londynie, został oficjalnie przypisany artyście stosunkowo niedawno, bo około 2010 roku, po przeprowadzeniu gruntownych prac konserwatorskich.
Obraz „Tobiasz i anioł” (1470–1475) prawdopodobnie stanowił prywatny obraz dewocyjny. W jego powstaniu mógł pomagać Domenico Ghirlandaio. Ostatnim malarskim dziełem Verrocchia była „Madonna na tronie ze św. Janem Chrzcicielem i św. Donatem”, znajdująca się w katedrze w Pistoi. Mistrz nie zdołał jednak ukończyć tej pracy, a jej finalizacją zajął się jego uczeń, Lorenzo di Credi.
Dorobek artystyczny: Rzeźba i metaloplastyka
Andrea del Verrocchio zasłynął przede wszystkim jako znakomity rzeźbiarz i mistrz metaloplastyki. W 1467 roku otrzymał zlecenie na wykonanie monumentalnej grupy rzeźbiarskiej z brązu „Chrystus i św. Tomasz” dla kościoła Orsanmichele. Dzieło to świadczy o jego innowacyjnym podejściu, genialnie rozwiązując problem umieszczenia dwóch postaci w niszy przeznaczonej dla jednej.
Jest również autorem słynnego brązowego posągu „Dawida”, powstałego w połowie lat 60. XV wieku. Według przekazów, modelem do tej postaci miał być młody Leonardo da Vinci. Rzeźba przedstawia Dawida jako skromnie ubranego chłopca, co stanowiło odejście od dotychczasowych, bardziej heroicznych przedstawień tej postaci. W 1468 roku Verrocchio podjął się wykonania ogromnej złotej kuli (palla) na szczyt kopuły florenckiego Duomo, stworzonej z miedzianych arkuszy i pozłacanej.
Wśród jego innych znaczących dzieł rzeźbiarskich znajduje się „Putto z delfinem” (ok. 1470 r.), pierwotnie przeznaczona do fontanny w willi Medyceuszy w Careggi, a później przeniesiona do Palazzo della Signoria. Verrocchio stworzył także liczne nagrobki dla potężnego rodu Medyceuszy, w tym pomnik pogrzebowy Kosmy Starszego (1465–1467) oraz monument dla Piero i Giovanniego de’ Medici (1472) w Starej Zakrystii.
Kluczowe dzieła rzeźbiarskie i metaloplastyczne Andrei del Verrocchio
- Grupa „Chrystus i św. Tomasz” (1467)
- Brązowy posąg „Dawida” (połowa lat 60. XV wieku)
- Złota kula na kopułę Duomo (1468)
- „Putto z delfinem” (ok. 1470 r.)
- Pomnik pogrzebowy Kosmy Starszego (1465–1467)
- Monument Piero i Giovanniego de’ Medici (1472)
Pomnik Bartolomeo Colleoniego: Ostatnie wielkie dzieło
Ostatnim i najbardziej spektakularnym dziełem Andrei del Verrocchio jest konny pomnik Bartolomeo Colleoniego, znajdujący się w Wenecji. Verrocchio wygrał konkurs na realizację tego projektu w 1483 roku, pokonując licznych konkurentów z Wenecji i Padwy. Kondotier Colleoni zapisał w testamencie swój majątek Republice Weneckiej pod warunkiem, że jego pomnik zostanie wzniesiony na Placu św. Marka. Ostatecznie jednak umieszczono go przed Scuola San Marco.
Verrocchio wykazał się innowacyjnością już podczas przygotowania modelu konkursowego, używając do jego stworzenia drewna i czarnej skóry, podczas gdy jego rywale postawili na tradycyjne wosk i glinę. Choć Andrea pragnął, aby dokończeniem dzieła zajął się jego uczeń Lorenzo di Credi, państwo weneckie powierzyło zadanie odlania posągu Alessandro Leopardiemu. Ten ostatni zaprojektował również cokół, na którym monument stoi do dziś. Rzeźba ta nie jest wiernym portretem fizycznym Colleoniego, lecz raczej uosobieniem idei potężnego i bezwzględnego dowódcy wojskowego, emanującego tytaniczną energią i siłą.
Warto wiedzieć: Pomimo zwycięstwa w konkursie i ukończenia modelu, sam odlew pomnika Bartolomeo Colleoniego został wykonany przez Alessandro Leopardiego, a nie przez samego Andrei del Verrocchio.
Ciekawostki i mniej znane fakty
Wśród bardziej zagadkowych dzieł rzeźbiarskich Andrei del Verrocchio znajduje się marmurowe popiersie „Dama z bukietem kwiatów” (Dama col mazzolino) z końca lat 70. XV wieku. Tożsamość przedstawionej na nim kobiety pozostaje do dziś nieznana, co dodaje dziełu aury tajemniczości.
W 1474 roku Verrocchio podjął się również realizacji pomnika pogrzebowego kardynała Niccolò Forteguerriego dla katedry w Pistoi. Podobnie jak w przypadku kilku innych projektów, dzieło to pozostało jednak w stanie nieukończonym, co może świadczyć o jego wyjątkowo ambitnych planach lub o trudnościach w realizacji niektórych zleceń.
Chronologia ważniejszych wydarzeń z życia Andrei del Verrocchio
| Data (ok.) | Wydarzenie |
|---|---|
| 1435 | Urodziny Andrei di Michele di Francesco de’ Cioni we Florencji. |
| Połowa lat 60. XV wieku | Wykonanie brązowego posągu „Dawida”. |
| 1465–1467 | Wykonanie pomnika pogrzebowego Kosmy Starszego. |
| 1467 | Zlecenie na wykonanie grupy „Chrystus i św. Tomasz”. |
| 1468 | Zlecenie na wykonanie złotej kuli na kopułę Duomo. |
| 1468–1470 | Namalowanie obrazu „Madonna z siedzącym dzieckiem”. |
| 1470–1475 | Namalowanie obrazu „Tobiasz i anioł”. |
| ok. 1470 r. | Stworzenie rzeźby „Putto z delfinem”. |
| 1472 | Wykonanie monumentu Piero i Giovanniego de’ Medici. |
| 1474–1475 | Namalowanie obrazu „Chrzest Chrystusa”. |
| 1474 | Podjęcie się wykonania pomnika pogrzebowego kardynała Niccolò Forteguerriego. |
| Koniec lat 70. XV wieku | Wykonanie popiersia „Dama z bukietem kwiatów”. |
| 1483 | Wygranie konkursu na pomnik Bartolomeo Colleoniego. |
| 1488 | Śmierć w Wenecji. |
| ok. 2010 r. | Oficjalne przypisanie obrazu „Dziewica z Dzieciątkiem i dwoma aniołami”. |
Andrea del Verrocchio, jako mistrz wielu dziedzin sztuki i wybitny pedagog, pozostawił po sobie trwałe dziedzictwo. Jego wszechstronność, innowacyjne podejście do rzeźby oraz zdolność kształtowania najświetniejszych umysłów renesansu sprawiają, że do dziś jest postacią o fundamentalnym znaczeniu dla historii sztuki europejskiej.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Kim jest Verrocchio?
Andrea del Verrocchio był włoskim rzeźbiarzem, malarzem i złotnikiem epoki renesansu. Znany jest przede wszystkim jako mistrz Leonarda da Vinci i Sandro Botticellego, kształtując ich artystyczne talenty w swoim warsztacie.
Gdzie jest pochowany Verrocchio?
Verrocchio został pochowany w Wenecji, w kościele San Zanipolo. Miejsce jego spoczynku znajduje się w kaplicy rodziny Colleoni, gdzie znajduje się również wspaniały nagrobek Bartolomeo Colleoni, jego jednego z najbardziej znanych dzieł.
Gdzie znajdował się warsztat Verrocchia?
Warsztat Verrocchia znajdował się we Florencji, w jego domu. To właśnie tam odbywało się większość jego działalności artystycznej i tam kształcili się jego słynni uczniowie, w tym Leonardo da Vinci.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Andrea_del_Verrocchio
