Yul Brynner, urodzony 11 lipca 1920 roku, był wszechstronnym aktorem, reżyserem i piosenkarzem, który na stałe zapisał się w historii światowego kina i teatru. Znany z niezwykłej charyzmy i charakterystycznego wizerunku, na przestrzeni swojej kariery zdobył uznanie krytyków i sympatię widzów na całym świecie. Jego życie obfitowało w barwne wydarzenia, od bogatego dzieciństwa po międzynarodową karierę, a jego pierwsza żona, amerykańska aktorka Virginia Gilmore, była matką jego syna, Yula „Rocka” Brynnera Jr., co stanowi ważny element jego życia osobistego. Na 10 października 1985 roku, w wieku 65 lat, zmarł w Nowym Jorku, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo artystyczne. Jego najbardziej ikoniczną rolą pozostaje król Mongkut w musicalu „Król i ja”, którą to kreację wykonał niezliczoną ilość razy, zdobywając za nią prestiżowe nagrody i ugruntowując swoją pozycję jako jednego z najwybitniejszych aktorów swoich czasów. Brynner posiadał trzy różne obywatelstwa w ciągu swojego życia, co świadczy o jego złożonym pochodzeniu i burzliwych losach.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 65 lat (w momencie śmierci)
- Żona/Mąż: Virginia Gilmore, Doris Kleiner, Jacqueline Thion de la Chaume
- Dzieci: Yul „Rock” Brynner Jr., Mia, Melody
- Zawód: Aktor, reżyser, piosenkarz
- Główne osiągnięcie: Ikoniczna rola króla Mongkuta w musicalu „Król i ja”, za którą zdobył Oscara i nagrodę Tony.
Podstawowe informacje o Yulu Brynnerze
Prawdziwe nazwisko aktora brzmiało Julij Borisowicz Briner (Юлий Борисович Бринер). Swoje imię odziedziczył po dziadku, kupcu Juliju Iwanowiczu Brinnerze, co podkreśla głębokie więzi rodzinne i szacunek dla tradycji.
Przyszedł na świat 11 lipca 1920 roku w strategicznie położonym Władywostoku. W tym okresie miasto znajdowało się pod wpływami japońskimi, będąc częścią Republiki Dalekiego Wschodu, co nadaje jego narodzinom szczególny, historyczny kontekst.
W ciągu swojego życia Yul Brynner legitymował się trzema różnymi obywatelstwami. Od 1922 do 1943 roku był obywatelem Związku Radzieckiego, co odzwierciedla okres jego młodości i formowania się tożsamości. Następnie, w 1943 roku, przyjął obywatelstwo Stanów Zjednoczonych, co otworzyło mu nowe możliwości zawodowe. W późniejszych latach życia, decyzją o dalszym osiedleniu się, został obywatelem Szwajcarii, co świadczy o jego kosmopolityzmie i poszukiwaniu stabilizacji.
Jego wielokulturowe korzenie stanowiły fascynującą mozaikę. Posiadał niezwykle mieszane pochodzenie etniczne, obejmujące korzenie szwajcarsko-niemieckie, rosyjskie oraz buriackie (mongolskie). Ta złożoność etniczna z pewnością wpłynęła na jego wszechstronność i zdolność do wcielania się w różnorodne postacie.
Znak rozpoznawczy, jakim była ogolona głowa, narodził się w 1951 roku. Na potrzeby roli króla Mongkuta w musicalu „Król i ja”, Brynner zdecydował się na radykalną zmianę wizerunku. Ta decyzja okazała się strzałem w dziesiątkę – ogolona głowa stała się jego firmowym znakiem i elementem, który utrzymywał do końca życia, budując wokół siebie aurę niezwykłości.
Rodzina i życie prywatne Yula Brynnera
Yul Brynner wychowywał się w niezwykle zamożnej rodzinie, która należała do szwajcarsko-rosyjskiej elity. Jego rodzice byli właścicielami ziemskimi i deweloperami kopalni srebra na Syberii, co zapewniło mu luksusowe dzieciństwo. Takie pochodzenie z pewnością wpłynęło na jego późniejsze postrzeganie świata i społeczne aspiracje.
Relacja z ojcem, Borisem Julijewiczem Brinerem, była naznaczona trudnymi doświadczeniami. Ojciec, będący inżynierem górnictwa i wynalazcą, w 1924 roku porzucił rodzinę dla aktorki Kateriny Kornakowej. To rozstanie z pewnością miało wpływ na kształtowanie się Yula i jego późniejsze podejście do relacji międzyludzkich.
Pierwsze małżeństwo Yula Brynnera miało miejsce w 1944 roku, kiedy to poślubił amerykańską aktorkę Virginię Gilmore. Owocem tego związku był syn, Yul „Rock” Brynner Jr. To małżeństwo stanowiło ważny etap w jego życiu prywatnym, łącząc go z amerykańskim światem filmu.
Drugą żoną aktora była chilijska modelka Doris Kleiner. Ich ślub odbył się w 1960 roku, a co ciekawe, miał miejsce bezpośrednio na planie filmu „Siedmiu wspaniałych”, co dodaje tej uroczystości niezwykłego, filmowego charakteru. To małżeństwo podkreśla jego zamiłowanie do świata show-biznesu.
Trzecie małżeństwo Yula Brynnera trwało od 1971 do 1981 roku. Jego żoną była francuska socjeta Jacqueline Thion de la Chaume. W tym okresie para wspólnie zdecydowała się na adopcję dwojga dzieci z Wietnamu: córki Mii oraz córki Melody. To świadczy o jego otwartości i chęci stworzenia rodziny w różnorodny sposób.
W początkach lat 50., podczas pracy nad pierwszą produkcją „Król i ja”, Yul Brynner wdał się w długoletni romans z legendarną aktorką Marleną Dietrich. Mimo że była od niego starsza o 19 lat, ich związek był intensywny i stanowi ważny, choć często dyskutowany, epizod w jego życiu osobistym.
Dzieci Yula Brynnera:
- Yul „Rock” Brynner Jr. (syn z Virginią Gilmore)
- Mia (adoptowana z Jacqueline Thion de la Chaume)
- Melody (adoptowana z Jacqueline Thion de la Chaume)
Kariera zawodowa Yula Brynnera
Zanim Yul Brynner stał się międzynarodową gwiazdą kina, jego droga artystyczna rozpoczęła się w bardziej kameralnych przestrzeniach. W 1935 roku zadebiutował w paryskim kabarecie „Hermitage”, gdzie występował jako gitarzysta i piosenkarz. Ponadto, zdobywał doświadczenie pracując jako akrobata trapezowy w trupie cyrkowej, co świadczy o jego wszechstronności i odwadze.
Po przyjeździe do Stanów Zjednoczonych w 1940 roku, Yul Brynner postawił na rozwój swoich umiejętności aktorskich. Studiował w Connecticut pod okiem wybitnego rosyjskiego aktora Michaiła Czechowa, co stanowiło solidne fundamenty dla jego przyszłej, błyskotliwej kariery. Ta edukacja u mistrza z pewnością ukształtowała jego warsztat i podejście do aktorstwa.
Rola króla Mongkuta w musicalu „Król i ja” stała się bez wątpienia dziełem jego życia. Brynner wcielał się w tę postać łącznie 4 625 razy na scenie teatralnej, co jest fenomenalnym osiągnięciem i świadczy o jego niezrównanym talencie scenicznym. Ta kreacja przyniosła mu międzynarodowe uznanie i stała się jego wizytówką.
Rok 1956 okazał się przełomowy w jego karierze filmowej. Oprócz wspomnianego „Króla i ja”, Brynner wystąpił w dwóch monumentalnych produkcjach: jako Ramzes II w epickim dziele „Dziesięcioro przykazań” oraz jako generał Bunin w filmie „Anastazja”. Te role ugruntowały jego pozycję jako gwiazdy Hollywood i potwierdziły jego wszechstronność aktorską.
Yul Brynner na stałe wpisał się w historię kina jako ikona gatunków westernu i science-fiction. W 1960 roku stworzył niezapomnianą postać Chrisa Adamsa w kultowym filmie „Siedmiu wspaniałych”. Następnie, w 1973 roku, wcielił się w kolejną kultową postać – rewolwerowca-androida w filmie „Westworld”, udowadniając swoje mistrzostwo w kreowaniu postaci w różnych gatunkach filmowych.
W czasie II wojny światowej Yul Brynner wykorzystał swoje unikalne umiejętności językowe do celów propagandowych i informacyjnych. Pracował jako spiker i komentator radiowy dla Office of War Information oraz Voice of America, przyczyniając się do przekazywania informacji i budowania morale w trudnych czasach konfliktu.
Najważniejsze role filmowe Yula Brynnera:
- Król Mongkut w „Król i ja” (1951, 1956, i liczne produkcje teatralne)
- Ramzes II w „Dziesięcioro przykazań” (1956)
- Generał Bunin w „Anastazja” (1956)
- Chris Adams w „Siedmiu wspaniałych” (1960)
- Rewolwerowiec-android w „Westworld” (1973)
Nagrody i osiągnięcia Yula Brynnera
Yul Brynner jest jedną z zaledwie dziesięciu osób w całej historii, którym udało się zdobyć zarówno nagrodę Tony, jak i Oscara za tę samą rolę. Było to wyróżnienie za jego niezapomnianą kreację króla Mongkuta, co podkreśla jego wyjątkowy talent zarówno na scenie, jak i na ekranie.
Jego wkład w przemysł filmowy został doceniony licznymi wyróżnieniami w Hollywood. W 1956 roku jego dłonie zostały odciśnięte przed Grauman’s Chinese Theatre, co jest jednym z najbardziej prestiżowych symboli uznania w branży. Dodatkowo, w 1960 roku, otrzymał własną gwiazdę na Hollywood Walk of Fame, cementując swoje miejsce wśród legend kina.
Kluczowe nagrody i wyróżnienia:
- Oscar za rolę króla Mongkuta
- Nagroda Tony za rolę króla Mongkuta
- Ceremonia odciśnięcia dłoni przed Grauman’s Chinese Theatre (1956)
- Gwiazda na Hollywood Walk of Fame (1960)
Filantropia i osobowość Yula Brynnera
Yul Brynner czuł silną więź z kulturą romską. Jego zaangażowanie doprowadziło do tego, że w 1977 roku został mianowany honorowym przewodniczącym Międzynarodowej Unii Romów (International Romani Union), co świadczy o jego głębokim szacunku i identyfikacji z tą społecznością.
Jako aktywny działacz humanitarny, pełnił funkcję specjalnego konsultanta ONZ ds. uchodźców. Swoje zaangażowanie dokumentował również poprzez fotografię, która stała się jego pasją i sposobem na opowiadanie historii.
Yul Brynner był znany z tego, że lubił ubarwiać swój życiorys w wywiadach. Jego opowieści często przybierały formę barwnych anegdot, a czasem nawet fikcji. Twierdził na przykład, że urodził się jako Taidje Khan na wyspie Sachalin, co dodaje mu aury tajemniczości i artystycznej swobody w kreowaniu własnego wizerunku.
Warto wiedzieć: Yul Brynner posiadał imponującą zdolność do opowiadania historii, które potrafiły być niezwykle barwne i sugestywne, co czasem prowadziło do powstawania legend na temat jego życia.
Muzyczna pasja Yula Brynnera
Dzięki lekcjom udzielanym przez swoją siostrę Verę, Yul Brynner stał się biegłym gitarzystą. Jego talent muzyczny znalazł ujście w karierze płytowej – w 1967 roku wydał album „The Gypsy and I: Yul Brynner Sings Gypsy Songs”, który ukazał jego zamiłowanie do muzyki i kultury cygańskiej.
Inne role i projekty Yula Brynnera
Oprócz kariery aktorskiej, Yul Brynner był również aktywnym fotografem. Jego zamiłowanie do sztuki wizualnej zaowocowało licznymi zdjęciami, które zostały pośmiertnie zebrane przez jego córkę Victorię w albumie „Yul Brynner: Photographer”. To pokazuje jego wszechstronność artystyczną i pasję do dokumentowania świata.
Zdrowie i walka Yula Brynnera
W młodości, po doznaniu kontuzji w cyrku, Yul Brynner zmagał się z uzależnieniem od opium. Podjął skuteczną, roczną kurację w klinice w Lozannie w 1937 roku, co świadczy o jego sile woli i determinacji w walce z nałogiem.
We wrześniu 1983 roku zdiagnozowano u niego nieoperacyjnego raka płuc. Diagnoza zbiegła się w czasie z jego 4000. występem w „Królu i ja”, co stanowiło niezwykle dramatyczny zbieg okoliczności. Mimo powagi sytuacji, Brynner nie poddał się.
Świadomy nadchodzącej śmierci, Yul Brynner udzielił poruszającego wywiadu w programie „Good Morning America”. W tym wywiadzie, pełniąc rolę świadka, ostrzegał przed zgubnymi skutkami palenia tytoniu, co stało się jego ostatnim, ważnym przesłaniem dla społeczeństwa.
Warto wiedzieć: Diagnoza raka płuc przyszła zaledwie kilka godzin przed jego 4000. występem w „Królu i ja”, co podkreśla niezwykłą determinację aktora w kontynuowaniu pracy pomimo choroby.
Kontrowersje i ostatnie lata życia Yula Brynnera
W czerwcu 1965 roku, w ambasadzie w Bernie, Yul Brynner oficjalnie zrzekł się amerykańskiego obywatelstwa. Decyzja ta była motywowana uniknięciem problemów podatkowych z IRS, co stanowiło jedno z bardziej kontrowersyjnych wydarzeń w jego życiu.
Yul Brynner zmarł 10 października 1985 roku w Nowym Jorku, w wieku 65 lat. Został pochowany na terenie opactwa Saint-Michel de Bois-Aubry we Francji, co stanowi symboliczne zakończenie jego burzliwego, ale bogatego życia.
Dzięki życiu w różnych krajach i kontaktom z różnymi kulturami, Yul Brynner władał wieloma językami. Do jego biegłości należały rosyjski, francuski, japoński, węgierski oraz angielski, co świadczy o jego inteligencji i zdolnościach adaptacyjnych.
Swój pożegnalny, 4 625. występ w roli króla Mongkuta dał 30 czerwca 1985 roku. Ten symboliczny występ, zaledwie kilka miesięcy przed śmiercią, stanowił kulminację jego niezwykłej kariery scenicznej i dowód jego niezłomności, pomimo walki z chorobą.
Yul Brynner był postacią niezwykłą, której życie i kariera stanowiły fascynującą mozaikę talentu aktorskiego, złożonych losów osobistych i głębokiego zaangażowania. Od swoich burzliwych początków we Władywostoku, przez międzynarodową karierę na scenie i ekranie, po ostatnie lata naznaczone walką z chorobą, Brynner pozostawił po sobie trwały ślad w historii sztuki. Jego ikoniczne role, takie jak król Mongkut, do dziś inspirują kolejne pokolenia, a jego życie jest przykładem niezwykłej siły woli i determinacji w obliczu życiowych wyzwań.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Yul_Brynner
